KURS ISHI

KIRISH Innovatsion iqtisodiyot sharoitida iqtisodiy o‘sishni ta’minlash bugungi kunda jahon iqtisodiyotining eng dolzarb masalalaridan biri hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi yillarda bu borada jadal islohotlar amalga oshirilmoqda. Xususan, 2023-yilda O‘zbekistonda innovatsion mahsulotlar ishlab chiqarish hajmi 15,3 trln so‘mni tashkil etgan bo‘lib, bu 2022-yilga nisbatan 22,5% ga o‘sgan [1]. Raqamli iqtisodiyotning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 2022-yilda 3,5% ga yetgan bo‘lsa, 2023-yilda bu ko‘rsatkich 4,5% ga oshgan [2]. Investitsiyalarning 20% dan ortig‘i innovatsion loyihalarga yo‘naltirilmoqda [3]. O‘zbekistonning Global innovatsion indeksdagi o‘rni 2020-yildagi 93-o‘rindan 2023-yilda 82-o‘ringa ko‘tarilgan [4], bu esa mamlakatda innovatsion faoliyatga berilayotgan e’tiborning natijasidir. Biroq, bu raqamlarga qaramay, innovatsion iqtisodiyotning barqaror iqtisodiy o‘sishga ta’sirini yanada oshirish, ilmiy-tadqiqot va ishlanmalar (R&D) xarajatlarini YaIMga nisbatan aniq miqdorda yaxshilash imkonini beradi, innovatsion ekotizimni mustahkamlash va venchur kapital bozorini rivojlantirish bo‘yicha hal etilmagan muammolar mavjud. Mazkur mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarbdir, chunki iqtisodiy o‘sishning an’anaviy omillari (ishchi kuchi, kapital) samaradorligi pasayib borayotgan bir sharoitda, innovatsiyalar iqtisodiy rivojlanishning asosiy drayveriga aylanmoqda. Global miqyosda raqobatning kuchayishi, texnologik inqiloblar va yangi iqtisodiy modellar yuzaga kelishi innovatsion iqtisodiyotni rivojlantirishni zaruriy ehtiyojga aylantirmoqda. O‘zbekiston ham ushbu global tendensiyalardan chetda qolmay, o‘z iqtisodiyotini diversifikatsiya qilish, qo‘shimcha qiymat zanjirini oshirish va yuqori texnologiyali mahsulotlar ishlab chiqarishni ko‘paytirish orqali barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlashga intilmoqda. Biroq, innovatsiyalarni tijoratlashtirish, mahalliy startaplarni qo‘llab-quvvatlash, intellektual mulk himoyasini kuchaytirish va innovatsion infratuzilmani kengaytirish kabi yo‘nalishlarda hali ham tizimli muammolar mavjud bo‘lib, bu kurs ishi aynan ana shu muammolarga yechim topishga qaratilgan. Innovatsion iqtisodiyot va iqtisodiy o‘sish munosabatlari ko‘plab xorijiy olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Yozef Shumpeter (1934) o‘zining "Iqtisodiy rivojlanish nazariyasi" asarida innovatsiyalarni iqtisodiy o‘sishning asosiy harakatlantiru ...