KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda global innovatsiya bozorining hajmi 3,5 trillion AQSH dollarini tashkil etdi, bu esa jahon yalpi ichki mahsulotining (YaIM) qariyb 3,3% ga tengdir [1]. Prognozlarga ko'ra, 2030-yilga borib ushbu bozor hajmi 5 trillion dollardan oshishi kutilmoqda [2]. Innovatsiyalarga kiritilgan investitsiyalar global miqyosda har yili o'rtacha 5-7% ga o'smoqda, bu esa innovatsion mahsulot va xizmatlar eksportining umumiy hajmi 2022-yilda 1,8 trillion dollarga yetganini ko'rsatadi [3]. O'zbekistonda esa 2023-yilda innovatsion faoliyatga yo'naltirilgan xarajatlar YaIMning 0,2% ini tashkil etdi [4]. Bu ko'rsatkich rivojlangan mamlakatlardagi 2-3% va hatto ayrim rivojlanayotgan davlatlardagi 0,5-1% dan ancha past ekanligini ko'rsatadi [5]. Shunga qaramay, O'zbekistonda startap ekotizimiga yo'naltirilgan venchur kapital sarmoyalari 2023-yilda 50 million dollarga yetdi, bu so'nggi besh yilda 150% o'sishni anglatadi [6]. O'zR Innovatsion rivojlanish vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2022-2023 yillarda mamlakatda 200 ga yaqin yangi innovatsion loyiha amalga oshirilgan bo'lib, ularning umumiy qiymati 250 milliard so'mga yaqinlashdi [7]. Global Innovation Index (GII) reytingida O'zbekiston 2023-yilda 82-o'rinni egalladi, bu 2020-yildagi 93-o'rindan sezilarli yaxshilanishni anglatadi, ammo hali yuqori darajadagi innovatsion davlatlar qatoriga kirish uchun katta salohiyat mavjud [8]. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotining asosiy harakatlantiruvchi kuchi sifatida innovatsiyalar tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Texnologik taraqqiyotning jadallashuvi, global raqobatning kuchayishi va resurslarning cheklanganligi sharoitida, innovatsion faoliyat mamlakatlarning iqtisodiy o'sishi va barqaror rivojlanishi uchun hal qiluvchi omilga aylanmoqda. O'zbekiston kabi rivojlanayotgan iqtisodiyotlar uchun innovatsiyalarni rivojlantirish nafaqat xalqaro bozorlarda o'z o'rnini topish, balki ichki iqtisodiy tuzilmalarni modernizatsiya qilish, yangi ish o'rinlari yaratish va aholi turmush darajasini oshirishning asosiy vositasidir. Biroq, innovatsion jarayonlarni samarali boshqarish, ilmiy tadqiqotlarni amaliyotga joriy etish, innovatsion faoliyatni moliyalashtirish mexanizmlarini takomillashtirish va intellektual mulk himoyasini ta'minlashda qator dolzarb muammolar saqlanib qolmoqda. Jumladan, yetarli innovatsion infratuzilmaning yo'qligi, R&D xarajatlarining pastligi, innovatsion mada ...