KURS ISHI

KIRISH Inson resurslarini strategik rejalashtirish va boshqarish zamonaviy tashkilotlar faoliyatining ajralmas qismi bo‘lib, global iqtisodiy landshaftda raqobatbardoshlikni ta’minlashda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Bugungi kunda jahon inson resurslari (HR) menejmenti bozorining hajmi 2023-yilda 58,1 mlrd dollarni tashkil etib, 2030-yilga borib yillik o‘rtacha 12,5% o‘sish bilan 132,6 mlrd dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu raqamlar sohaning ulkan salohiyatini va unga bo‘lgan ehtiyojning ortib borayotganini ko‘rsatadi. O‘zbekistonda ham inson resurslariga investitsiyalar hajmi izchil oshib bormoqda; masalan, 2023-yilda mehnat bozorida kadrlar malakasini oshirishga yo‘naltirilgan davlat dasturlari va xususiy sektor loyihalari doirasida qariyb 350 mlrd so‘m ajratilgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich 2022-yilga nisbatan 15% ga o‘sgan [2]. So‘nggi besh yilda mamlakatimizdagi yirik korxonalarning 70% dan ortig‘i strategik kadrlar siyosatini joriy etishga kirishgan, bu esa xodimlarni boshqarishda yangi yondashuvlarga o‘tish zaruriyatini aks ettiradi [3]. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarbdir, chunki globallashuv, raqamlashtirish va mehnat bozoridagi tezkor o‘zgarishlar sharoitida tashkilotlar o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlarga erishish uchun yuqori malakali va motivatsiyali kadrlarga har qachongidan ham ko‘proq muhtoj. An’anaviy kadrlar bo‘limlari o‘rniga, strategik HR menejmenti kontseptsiyasi rivojlanib, inson resurslarini tashkilotning umumiy strategiyasi bilan uyg‘unlashtirishni talab etmoqda. Biroq, ko‘plab mahalliy korxonalar, shu jumladan yirik sanoat va xizmat ko‘rsatish kompaniyalari hali ham inson resurslarini boshqarishda eskicha usullardan foydalanmoqda, bu esa kadrlar oqimining yuqori darajada bo‘lishiga, xodimlar motivatsiyasining pasayishiga va mehnat samaradorligining yetarli darajada oshmasligiga olib kelmoqda. Masalan, O‘zbekistonda o‘rtacha kadrlar oqimi darajasi 2023-yilda 18-20% ni tashkil etgan, bu rivojlangan mamlakatlardagi o‘rtacha 10-12% dan ancha yuqori ko‘rsatkichdir [5]. Bu holat, strategik rejalashtirish va innovatsion HR texnologiyalarini joriy etish orqali hal etilishi mumkin bo‘lgan jiddiy muammolarni keltirib chiqaradi. Inson resurslarini strategik rejalashtirish va boshqarish muammolari ko‘plab xorijiy va mahalliy olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Xalqaro miqyosda Dave Ulrich (1997) "HR Champion" nazariyasi bilan tanilgan ...