KURS ISHI

KIRISH Global iqtisodiyotda raqobatning kuchayishi va bozor sharoitlarining tez o‘zgaruvchanligi korxonalar uchun strategik rejalashtirishning ahamiyatini oshirmoqda. Bugungi kunda jahon miqyosida strategik konsalting xizmatlari bozori hajmi 2023-yilda 450 milliard dollardan oshgan [1]. Prognozlarga ko‘ra, bu ko‘rsatkich 2030-yilga kelib 800 milliard dollarga yetishi kutilmoqda [2], bu esa korxonalar raqobatbardoshligini saqlash va barqaror rivojlanishni ta’minlash uchun strategik rejalarga naqadar ehtiyoj sezayotganini ko‘rsatadi. O‘zbekistonda esa 2023-yilda korxonalarning strategik rejalashtirishga bo‘lgan qiziqishi sezilarli darajada oshib, ilg‘or korxonalar umumiy sonining 60% dan ortig‘i [3] o‘rta va uzoq muddatli rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqqan. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 28-noyabrdagi "O‘zbekiston – 2030" strategiyasi to‘g‘risidagi Farmoni mamlakat iqtisodiyotini diversifikatsiya qilish, yuqori qo‘shilgan qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarishni ko‘paytirish va eksport salohiyatini oshirishni ustuvor vazifa qilib belgilagan [4]. Bu esa o‘z navbatida, har bir korxona darajasida strategik yondashuvlarni joriy etishni taqozo etadi. Bu mavzu hozirgi sharoitda ayniqsa dolzarb hisoblanadi, chunki korxonalar nafaqat mavjud bozordagi o‘rnini saqlab qolish, balki yangi texnologiyalar, global o‘zgarishlar va mahalliy iqtisodiy islohotlar sharoitida o‘z o‘sish nuqtalarini topishga majbur. Ko‘plab korxonalar o‘z biznes strategiyalarini qisqa muddatli foydaga yo‘naltirib, uzoq muddatli barqarorlikni ta’minlaydigan strategik rejalashtirish mexanizmlarini joriy etishda qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Xususan, O‘zbekiston korxonalarida strategik tahlilning chuqurligi, risklarni baholash va moliyaviy asoslash, shuningdek, strategik rejalarni amalga oshirish samaradorligini o‘lchash bo‘yicha aniq mexanizmlarning yetishmasligi kuzatilmoqda. Natijada, korxonalar tez o‘zgaruvchan sharoitlarga moslasha olmayapti, innovatsion salohiyatini to‘liq namoyon etmayapti va raqobatbardoshligini oshirish imkoniyatlarini boy bermoqda. Strategik rejalashtirishning nazariy asoslari va amaliyotini o‘rganishda jahon miqyosida ko‘plab yetuk olimlar o‘z hissalarini qo‘shgan. Jumladan, I. Ansoff (1965) o‘zining "Korporativ strategiya" asarida strategik rejalashtirishning ilk nazariy asoslarini yaratgan va Ansoff matritsasi orqali korxonaning ...