KURS ISHI

KIRISH Jahon mehnat bozorida inson resurslariga bo'lgan talab va ularning strategik boshqaruvi so'nggi yillarda keskin o'sishni kuzatmoqda. Global miqyosda inson resurslarini boshqarish bozorining hajmi 2023-yilda 24,1 milliard dollarni tashkil etgan bo'lib, 2030-yilga borib yillik o'sish sur'ati 12,5% ga yetishi kutilmoqda [1]. Bu o'sish, asosan, tashkilotlarning raqobatbardoshlikni oshirish, innovatsiyalarni rag'batlantirish va xodimlar samaradorligini optimallashtirishga bo'lgan ehtiyojidan kelib chiqmoqda. O'zbekistonda esa 2023-yilda ish bilan band aholi soni 14,0 million kishini tashkil etgan [2], bu esa mehnat resurslarining rivojlanish imkoniyatini beradi ekanligini ko'rsatadi. So'nggi besh yilda mamlakatda xodimlarni boshqarishga doir texnologiyalar va amaliyotlar jadal rivojlanmoqda, jumladan, HR-servislarga investitsiyalar hajmi o'rtacha yillik 10-15% ga oshgan [3]. Xususan, 2022-2023 yillarda O'zbekistondagi yirik korxonalarda inson resurslarini boshqarishda raqamli platformalardan foydalanish darajasi 30% dan 55% gacha o'sgan [4], bu esa strategik yondashuvlarning dolzarbligini yanada oshiradi. Bugungi shiddatli globallashuv va texnologik inqilob davrida tashkilotlarning muvaffaqiyati nafaqat moliyaviy kapital yoki ishlab chiqarish texnologiyalariga, balki ularning inson resurslarini qanchalik samarali boshqara olishiga bog'liq bo'lib qolmoqda. Global iqtisodiy o'zgarishlar, xususan, ishchi kuchining demografik tarkibidagi o'zgarishlar, "buyuk iste'fo" hodisasi va masofaviy ish formatlarining keng tarqalishi, inson resurslarini strategik rejalashtirish va boshqarishni har qachongidan ham muhimroq qilib qo'ydi. Tashkilotlar yuqori malakali kadrlarni jalb qilish, ularni ushlab qolish va doimiy rivojlantirish bo'yicha jiddiy muammolarga duch kelmoqdalar. An'anaviy kadrlar bo'limi funksiyalaridan zamonaviy HR strategiyalariga o'tish zarurati tobora yaqqol namoyon bo'lmoqda. Aks holda, malakali kadrlar tanqisligi, ish unumdorligining pasayishi va innovatsion salohiyatning yo'qolishi kabi salbiy oqibatlar yuzaga kelishi mumkin. Inson resurslarini strategik rejalashtirish va boshqarish masalasi jahon ilmiy adabiyotida keng o'rganilgan mavzulardan biridir. Shu sohada X. Mintzberg (1979) strategik rejalashtirishning tashkiliy tuzilmaga ta'sirini tahlil qilib, tashkilotlarning besh turini ajratib ko'rsatgan va har bir tur uchun inson resurslarini boshq ...