KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil holatiga ko‘ra maktab bitiruvchilarining atigi 35% i oliy ta’lim muassasalariga kirish imtihonlaridan muvaffaqiyatli o‘tgan [1]. Bu ko‘rsatkich, xususan, matematika fanidan o‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasi past ekanligini ko‘rsatadi. Xalqaro baholash dasturlari, masalan, PISA (Programme for International Student Assessment) 2022-yil natijalariga ko‘ra, O‘zbekistonlik 15 yoshli o‘quvchilarning matematik savodxonlik bo‘yicha o‘rtacha balli xalqaro o‘rtachadan 45 ballga past bo‘lgan [2]. Bu holat ta’lim sifatini oshirish, ayniqsa matematika o‘qitish metodikasini takomillashtirish zaruratini ko‘rsatadi. Interfaol metodlar zamonaviy ta’limda o‘quvchilarning faolligini oshirish, ularning tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish va bilimlarni chuqurroq o‘zlashtirishini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi [3]. Shu sababli, matematika darslarida interfaol metodlarni qo‘llash orqali o‘quvchilarning o‘zlashtirish ko‘rsatkichlarini oshirish dolzarb ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzu, ayniqsa, bugungi globallashuv va axborot texnologiyalari rivojlangan davrda alohida ahamiyatga ega. An’anaviy o‘qitish usullari ko‘pincha o‘quvchilarni passiv tinglovchi holatiga tushirib qo‘yadi, bu esa ularning fanga bo‘lgan qiziqishini pasaytiradi va ijodiy fikrlash qobiliyatini cheklaydi [4]. Matematika kabi abstrakt va mantiqiy fanlarda interfaol metodlarni qo‘llash o‘quvchilarga mavhum tushunchalarni amaliy misollar orqali tushunish, muammolarni jamoaviy hal qilish va o‘zaro muloqot orqali bilimlarni mustahkamlash imkonini beradi. Natijada, o‘quvchilarning fan olimpiadalaridagi ishtiroki va muvaffaqiyati, shuningdek, kelajakda STEM sohalarida kadrlar tayyorlash samaradorligi oshishi kutiladi [5]. Bugungi kunda maktablarda interfaol metodlardan foydalanish darajasi pastligi va ularning samaradorligini baholash bo‘yicha tizimli tadqiqotlar yetishmasligi mazkur mavzuning ilmiy va amaliy ahamiyatini yanada oshiradi. Interfaol metodlarning nazariy-metodologik asoslari va ularning ta’limdagi samaradorligi jahon miqyosida ko‘plab olimlar tomonidan o‘rganilgan. Jerom Bruner (1960) konstruktivizm nazariyasini ishlab chiqib, o‘quvchilarning bilimlarni o‘zlari faol qurishi zarurligini ta’kidladi [6]. Lev Vygotskiy (1978) esa ijtimoiy-madaniy nazariya doirasida o‘zaro muloqot va hamkorlikdagi o‘qitishn ...