KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida investitsiya faoliyati so‘nggi yillarda sezilarli darajada faollashdi. Xususan, 2023-yilda mamlakat iqtisodiyotiga jalb qilingan investitsiyalar hajmi 40,7 milliard dollarni tashkil etib, bu 2022-yilga nisbatan 22,7% ga o‘sganligini ko‘rsatadi [1]. Xorijiy investitsiyalar ham muhim o‘rin egallab, 2023-yilda 10,7 milliard dollarga yetgan [2]. Bank tizimi ushbu investitsiya jarayonlarida markaziy rol o‘ynab, korxonalar va loyihalarni moliyalashtirishda asosiy manba bo‘lib xizmat qilmoqda. Jumladan, O‘zbekiston tijorat banklari tomonidan iqtisodiyotga yo‘naltirilgan kreditlar portfeli 2023-yil yakuni bo‘yicha 480 trillion so‘mdan oshib ketgan, shundan investitsiyaviy kreditlarning ulushi sezilarli darajada o‘sgan [3]. Global miqyosda esa, 2023-yilda to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hajmi 1,37 trillion dollarni tashkil etdi, bu umumiy global investitsiya faoliyatining qanchalik kengayib borayotganligini ko‘rsatadi [4]. Mazkur mavzu hozirgi iqtisodiy rivojlanish sharoitida g‘oyatda ahamiyatlidir, chunki mamlakat iqtisodiy o‘sish sur'atlarini saqlab qolish va investitsiya muhitini yanada yaxshilashda bank tizimining barqaror va samarali faoliyati hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Investitsiya faoliyatini moliyalashtirishda banklarning rolini kuchaytirish, ularning yangi moliyaviy mahsulotlar va xizmatlarni joriy etishi, shuningdek, investitsiya risklarini boshqarish mexanizmlarini takomillashtirish zarurati bugungi kunda dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. O‘zbekistonda bank tizimining investitsiya faoliyatini qo‘llab-quvvatlash salohiyatini oshirishga qaratilgan amaliy takliflar va strategiyalar ishlab chiqish iqtisodiyotning turli tarmoqlarida raqobatbardoshlikni oshirish, yangi ish o‘rinlari yaratish va aholi farovonligini yaxshilash uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Investitsiya faoliyatini rivojlantirishda bank tizimining roli masalasi jahon iqtisodiy adabiyotlarida keng o‘rganilgan. Robert Solow (1956) o‘zining iqtisodiy o‘sish modelida kapital to‘planishining iqtisodiy rivojlanishdagi fundamental ahamiyatini isbotlagan [5]. Douglas Diamond va Philip Dybvig (1983) banklarning depozitlarni jalb qilish va kreditlash orqali likvidlikni transformatsiyalashdagi muhim rolini ochib berganlar [6]. Ben Bernanke (1983) moliyaviy vositachilikning Buyuk Depressiya davridagi tushkunlikni kuchaytiruvchi omil bo‘lganligini ko‘rsati ...