KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasining investitsion salohiyati so‘nggi yillarda sezilarli darajada oshib bormoqda, bu esa mamlakatning barqaror iqtisodiy rivojlanishida muhim omil bo‘lib xizmat qiladi. Xususan, 2023-yilda O‘zbekistonga yo‘naltirilgan xorijiy investitsiyalar hajmi 9,8 milliard dollarni tashkil etdi, bu 2022-yilga nisbatan 40% ga yuqoridir [1]. Shu bilan birga, 2023-yil yakuni bo‘yicha O‘zbekiston yalpi ichki mahsulotida investitsiyalarning ulushi 33% ga yetdi [2], bu esa hukumatning iqtisodiyotni modernizatsiya qilish va diversifikatsiyalash yo‘lidagi sa’y-harakatlari samarasini yaqqol ko‘rsatadi. Investitsiyalarning iqtisodiy o‘sishga bevosita ta’siri, yangi ish o‘rinlari yaratilishi, innovatsion texnologiyalarning joriy etilishi va mamlakatning global iqtisodiy tizimdagi raqobatbardoshligini oshirish orqali namoyon bo‘ladi [3]. Bu tendensiyalar investitsiyalarning chuqur nazariy va amaliy tahlilini talab etadi, ayniqsa, ularning turlari, hajmiga ta’sir etuvchi omillar va samaradorligini baholash mexanizmlari dolzarb ahamiyat kasb etadi. Shu bilan birga, globallashuv va raqamli transformatsiya sharoitida investitsiyalarning dinamikasi tobora murakkablashmoqda, bu esa yangi turdagi investitsion vositalar va ularni boshqarish strategiyalarini talab etadi. Xususan, O‘zbekiston iqtisodiyotida kapital qo‘yilmalarning yuqori o‘sish sur’atlari kuzatilayotganiga qaramay, investitsiya loyihalarining risklarini baholash, moliyaviy asoslash va ularning samaradorligini oshirish bo‘yicha metodologiyalar hali ham takomillashtirishga muhtoj [4]. Investitsiya muhitini yanada jozibador qilish, xorijiy va mahalliy investorlar uchun shaffof va barqaror sharoitlarni yaratish, shuningdek, investitsiya loyihalarini tanlash va ularni moliyalashtirishda zamonaviy yondashuvlarni qo‘llash bugungi kunning eng muhim masalalaridan biridir [5]. Bu esa investitsiyalarning iqtisodiy mazmunini, ularning turlarini va hajmiga ta’sir etuvchi omillarni kompleks o‘rganish, mavjud muammolarni aniqlash hamda ularni hal etish bo‘yicha asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish zaruratini keltirib chiqaradi. Investitsiyalar nazariyasi va amaliyoti jahon iqtisodiy fikrining markaziy masalalaridan biri bo‘lib, ko‘plab taniqli olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Jumladan, Irving Fisher (1930) o‘zining "The Theory of Interest" asarida vaqtinchalik preferensiya va kapitalning samaradorligi k ...