KURS ISHI

KIRISH So'nggi yillarda iqlim o'zgarishlarining global iqtisodiyotga ta'siri tobora kuchayib bormoqda, bu esa barqaror rivojlanish va iqtisodiy o'sish uchun jiddiy xavf tug'dirmoqda. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatda uglerod dioksidi (CO2) emissiyasi har bir aholiga 4.8 tonnani tashkil etdi [1], bu dunyo bo'yicha o'rtacha ko'rsatkichdan yuqori hisoblanadi. Shu bilan birga, 2022-yilda global iqtisodiyotdagi yashil texnologiyalar bozori hajmi 1.3 trillion AQSH dollarini tashkil etdi va 2030-yilga borib bu ko'rsatkich 5.5 trillion AQSH dollariga yetishi kutilmoqda [2]. Xalqaro tiklanuvchi energiya agentligi (IRENA) hisobotlariga ko'ra, 2023-yilda dunyo miqyosida tiklanuvchi energiya manbalariga kiritilgan investitsiyalar 1.7 trillion dollardan oshdi, bu global energiya investitsiyalarining 60% dan ortig'ini tashkil etdi [3]. Ushbu raqamlar iqlim o'zgarishlariga qarshi kurashda yashil iqtisodiyotning ahamiyatini yaqqol ko'rsatadi. Bugungi kunda, iqlim o'zgarishlarining iqtisodiy oqibatlari, jumladan, qishloq xo'jaligidagi hosildorlikning pasayishi, suv resurslarining tanqisligi va tabiiy ofatlarning ko'payishi kabi muammolar global miqyosda kuzatilmoqda. O'zbekistonda esa Orol dengizi fojiasining oqibatlari va suv-energetika resurslariga bo'lgan yuqori talab tufayli iqlim o'zgarishlari bilan bog'liq muammolar ayniqsa dolzarbdir. Ushbu vaziyatda yashil iqtisodiyotni rivojlantirish orqali uglerod izini kamaytirish, resurslardan samarali foydalanish va yangi "yashil" ish o'rinlarini yaratish iqtisodiy barqarorlikni ta'minlashda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Hozirgi kunga qadar ushbu sohada kompleks yondashuvlar, ayniqsa O'zbekiston sharoitiga moslashtirilgan moliyalashtirish mexanizmlari va institutsional islohotlar yetarlicha o'rganilmagan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy miqyosda turli olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Xalqaro miqyosda, U. Bek (2009) o'zining "Risk jamiyati" nazariyasi bilan ekologik xatarlarning ijtimoiy va iqtisodiy jihatlarini o'rganib chiqdi va globallashuv sharoitida iqlim o'zgarishlari muammosining universal xarakterini ko'rsatdi [5]. A. Sen (1999) barqaror rivojlanish va inson imkoniyatlarini kengaytirish orasidagi bog'liqlikni tahlil qilib, iqlim o'zgarishlariga qarshi kurashda ijtimoiy adolat va tenglik tamoyillarini ilgari surdi [6]. J. Sachs (2008) "Barqaror ...