KURS ISHI

KIRISH Jahon iqtisodiyotida raqamli texnologiyalar va global tarmoqlar asosida rivojlanayotgan iqtisodiy faoliyat turlari tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. 2023 yilda global elektron tijorat hajmi 6,3 trillion dollardan oshib, 2027 yilga qadar 8,1 trillion dollardan ortiq bo'lishi kutilmoqda [1]. O'zbekistonda ham iqtisodiy faoliyatning ushbu zamonaviy shakllari jadal sur'atlar bilan rivojlanmoqda. Masalan, 2023 yilda mamlakatimizda jami savdo aylanmasida elektron tijoratning ulushi 15% ga yetib, o'tgan yilga nisbatan 3% ga o'sdi [2]. Xususan, mamlakatimizda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish bo'yicha davlat dasturlari amalga oshirilishi natijasida, 2023-2027 yillarda raqamli iqtisodiyot yalpi ichki mahsulotdagi ulushini 2 barobarga oshirish ko'zda tutilgan [3]. Ushbu kurs ishida ko'rib chiqilayotgan iqtisodiy faoliyat turlari, ularning zamonaviy shakllari va rivojlanish tendensiyalari bugungi kunda iqtisodiyotning barqaror o'sishi, yangi ish o'rinlarini yaratish hamda aholi turmush farovonligini oshirishda hal qiluvchi omil hisoblanadi. Biroq, ushbu sohaga oid dolzarb muammolar, jumladan, yashirin iqtisodiyotning kengayishi, raqamli texnologiyalardan samarali foydalanishdagi nomutanosibliklar, shuningdek, gig iqtisodiyotining reglamentatsiyasi bo'yicha tadqiqotlar hali ham to'liq amalga oshirilmagan. Bu esa tadqiqotni dolzarb va zarur qilib qo'yadi. Iqtisodiy faoliyat turlarini o'rganish sohasida jahon miqyosida ko'plab tadqiqotlar amalga oshirilgan. Iqtisodiyot fanining asoschilaridan biri Adam Smit o'zining "Millatlar boyligi" asarida mehnat taqsimoti va erkin bozor iqtisodiyotining muhimligini ta'kidlagan [4]. Keyinchalik, Jon Meynard Keyns iqtisodiy faoliyatni tartibga solishda davlatning rolini tahlil qilib, makroiqtisodiy siyosatning ahamiyatini ko'rsatib bergan [5]. Zamonaviy iqtisodiyotda, ayniqsa, raqamli iqtisodiyot va gig iqtisodiyoti kabi yangi yo'nalishlar bo'yicha D. Tapscott raqamli iqtisodiyotning kelajagi haqida chuqur tahlillar olib borgan bo'lsa [6], M. E. Porter raqamli transformatsiya va biznes modellarini o'zgartirish bo'yicha ilmiy ishlar olib borgan [7]. Shuningdek, J. Rifkin gig iqtisodiyotining ijtimoiy-iqtisodiy oqibatlari bo'yicha o'z tadqiqotlari bilan tanilgan [8]. O'zbekistonlik iqtisodchi olimlar ham ushbu yo'nalishlarga befarq qolishmagan. I.N. Mirziyoyeva raqamli iqtisodiyotni O'zbekistonda rivojlantirishning huquqiy ...