KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligining 2023-yil yakunlari bo'yicha ma'lumotlariga ko'ra, mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 6% ga o'sgan bo'lsa-da [1], aholi jon boshiga YaIM ko'rsatkichi hali ham yuqori daromadli mamlakatlardan sezilarli darajada past bo'lib qolmoqda [2]. Global miqyosda, BMTning Barqaror rivojlanish maqsadlari hisobotiga ko'ra, dunyo aholisining qariyb 10% hali ham mutlaq qashshoqlikda yashamoqda, bu esa resurslardan samarali foydalanish zarurligini yaqqol ko'rsatadi [3]. Oziq-ovqat va qishloq xo'jaligi tashkiloti (FAO) prognozlariga ko'ra, 2050-yilga borib dunyo aholisi 9.7 milliardga yetishi kutilmoqda, bu esa oziq-ovqat ishlab chiqarishni hozirgi darajadan 70% ga oshirishni talab qiladi [4]. Bunday o'sish cheklangan tabiiy resurslarga (suv, yer, energiya) bosimni yanada oshiradi va ularni oqilona boshqarishni eng dolzarb vazifalardan biriga aylantiradi. Shu bilan birga, O'zbekistonning demografik o'sish sur'atlari (har yili o'rtacha 1.5-2% atrofida [1]) aholi ehtiyojlarini qondirish uchun iqtisodiy resurslardan yanada samarali foydalanishni taqozo etadi. Resurslar cheklanganligi sharoitida iqtisodiy o'sishga erishish va aholi farovonligini oshirish masalasi har qanday davlatning strategik ustuvor yo'nalishlaridan biri hisoblanadi. Mavjud iqtisodiy resurslarni tahlil qilish, ularning turlarini, mazmunini chuqur o'rganish va cheklanganlik sharoitida ulardan oqilona foydalanish mexanizmlarini ishlab chiqish zamonaviy iqtisodiyot nazariyasi va amaliyoti uchun g'oyat muhimdir. Iqtisodiy o'sishni ta'minlash, bandlikni oshirish, daromadlar tengsizligini kamaytirish va atrof-muhit barqarorligini saqlash kabi global va milliy vazifalar resurslardan samarali foydalanish bilan bevosita bog'liq. Hozirgi kunda O'zbekistonda amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlar, sanoatni modernizatsiya qilish va qishloq xo'jaligi samaradorligini oshirishga qaratilgan dasturlar resurslarni ratsional taqsimlash va ulardan olingan foydani maksimallashtirishni talab qiladi. Biroq, ko'pgina sohalarda resurslardan samarasiz foydalanish holatlari kuzatilmoqda, bu esa ishlab chiqarish xarajatlarini oshirib, mahsulotlarning raqobatbardoshligini pasaytiradi. Shu bois, iqtisodiy resurslarning mazmuni, turlari va cheklanganligini ilmiy asosda tadqiq etish, ulardan foydalanish samaradorligini oshirish bo'yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish bugungi ...