KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi maʼlumotlariga koʻra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 90 milliard dollardan oshib, oʻsish surʼatlari 6% atrofida qayd etilgan [1]. Ushbu iqtisodiy oʻsish surʼatlari barqarorligini taʼminlashda va jahon iqtisodiyotidagi oʻzgarishlarga moslashishda iqtisodiy resurslardan samarali foydalanish hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Global miqyosda, BMTning 2023-yilgi hisobotiga koʻra, jahon iqtisodiyotining umumiy hajmi 105 trillion dollardan oshgan boʻlib, resurslar taqchilligi va ulardan notoʻgʻri foydalanish natijasida yuzaga keladigan iqtisodiy yoʻqotishlar har yili oʻrtacha 2-3 trillion dollarni tashkil etishi taxmin qilinmoqda [2]. Xususan, Oʻzbekiston sharoitida yer, mehnat, kapital, tadbirkorlik qobiliyati, axborot va innovatsion resurslardan toʻgʻri strategiya asosida foydalanish, resurs bazasini kengaytirish va ularni yuqori qoʻshilgan qiymatli mahsulotlarga aylantirish mamlakatning raqobatbardoshligini oshirishning asosiy omillaridandir. Shu sababli, iqtisodiy resurslarning mazmunini, turlarini chuqur oʻrganish va ulardan samarali foydalanish mexanizmlarini takomillashtirish bugungi kunda dolzarb vazifadir. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotida resurslar taqchilligi, atrof-muhit muammolari va innovatsion texnologiyalarning jadal rivojlanishi sharoitida har bir mamlakat oʻz iqtisodiy resurslarini optimal boshqarishga intilmoqda. Oʻzbekistonda esa, Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan ilgari surilgan "Oʻzbekiston – 2030" strategiyasida iqtisodiy resurslardan oqilona foydalanish, jumladan, energiya samaradorligini 2030-yilga qadar 35% ga oshirish [3] va raqamli iqtisodiyot ulushini YaIMda 10% ga yetkazish kabi ustuvor yoʻnalishlar belgilangan [3]. Biroq, hozirda iqtisodiy resurslarning ayrim turlaridan foydalanishda samarasizlik, ularning qayta ishlash darajasi pastligi (masalan, qishloq xoʻjaligida suv resurslaridan foydalanish samaradorligi 50% dan oshmaydi [4]), investitsiya resurslarini yuqori qoʻshilgan qiymatli tarmoqlarga yoʻnaltirishdagi cheklovlar, inson kapitalini rivojlantirishdagi boʻshliqlar va axborot resurslaridan toʻliq foydalanilmayotganlik kabi bir qator muammolar mavjud. Ayniqsa, dumaloq iqtisodiyot tamoyillarini joriy etish orqali resurslarning ikkilamchi aylanishini taʼminlash, innovatsion resurslarni iqtisodiyotning barcha sohalariga integratsiya qilish hamda xalqaro ...