KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonning yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 2023-yilda 8.6% ga o'sib, 91.5 milliard AQSH dollarini tashkil etdi [1]. Aholi jon boshiga to'g'ri keladigan YaIM esa 2577 AQSH dollariga yetdi [1]. Bu ko'rsatkichlar iqtisodiy o'sishning barqarorligini ko'rsatsada, mamlakatning barqaror iqtisodiy taraqqiyotini ta'minlash, aholi turmush darajasini yanada oshirish va milliy boylikni samarali boshqarish masalasi muhimligicha qolmoqda. Global iqtisodiyotda davlatlarning raqobatbardoshligini oshirish, investitsiyalarni jalb qilish va innovatsiyalarni rivojlantirish uchun iqtisodiy o'sish sur'atlarini saqlash, iqtisodiy taraqqiyotni jadallashtirish va milliy boylikdan oqilona foydalanish strategik ahamiyatga ega. Masalan, Singapur o'zining inson kapitaliga investitsiyalar kiritish orqali YaIMini so'nggi 20 yilda 4 barobarga oshirgan [2], bu esa milliy boylikning muhim tarkibiy qismi bo'lgan inson kapitalini rivojlantirishga qaratilgan siyosatning samarasini ko'rsatadi. Mazkur tadqiqot mavzusi bugungi kunda ayniqsa dolzarb hisoblanadi, chunki global iqtisodiyotdagi beqarorliklar, savdo urushlari va texnologik inqiloblar sharoitida har bir davlat o'zining iqtisodiy barqarorligini ta'minlash va farovonligini oshirishga intilmoqda. O'zbekiston kabi rivojlanayotgan mamlakatlar uchun iqtisodiy taraqqiyot nafaqat miqdoriy o'sishni, balki sifat jihatidan o'zgarishlarni ham nazarda tutadi. Jumladan, iqtisodiyotni modernizatsiya qilish, xizmatlar sohasini rivojlantirish, sanoatni diversifikatsiya qilish, infratuzilmani yaxshilash va aholining bilim darajasini oshirish kabi masalalar hal etilmagan dolzarb muammolar sirasiga kiradi. Milliy boylikdan samarali foydalanish esa kelgusi avlodlar uchun resurslarni saqlab qolish va barqaror rivojlanishni ta'minlash uchun strategik ahamiyatga ega. Iqtisodiy taraqqiyot, iqtisodiy o'sish va milliy boylik muammolari jahon iqtisodiyoti olimlari tomonidan keng qamrovda o'rganilgan. Masalan, Robert Solow (1956) o'z tadqiqotida iqtisodiy o'sishga texnologik taraqqiyotning ta'sirini ko'rsatuvchi Solow modelini taklif qildi [3]. Pol Romer (1986) "endogen o'sish nazariyasi"ni rivojlantirib, texnologik innovatsiyalar va inson kapitalining iqtisodiy o'sishdagi rolini asosladi [4]. Simon Kuznets (1971) iqtisodiy taraqqiyot nazariyasiga muhim hissa qo'shib, davlatlarning YaIM o'sishi va daromadlar tengsizligi o'rtasidagi "Kuznets egri chizig' ...