KURS ISHI

KIRISH Iqtisodiyot nazariyasi fanining shakllanishi va rivojlanishida iqtisodiy ta’limotlarining o‘rni O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi "2022-2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida"gi PF-60-sonli Farmoniga asosan mamlakat iqtisodiyotini barqaror rivojlantirish va aholi farovonligini oshirish maqsadida chuqur iqtisodiy islohotlar amalga oshirilmoqda. Bugungi kunda O‘zbekistonda yalpi ichki mahsulot (YaIM) 2023-yilda 6% ga o‘sgan bo‘lib, bu Markaziy Osiyo mintaqasidagi eng yuqori ko‘rsatkichlardan biridir [1]. Inflatsiya darajasi esa 2023-yil oxirida 9.2% ni tashkil etgan holda, hukumatning pul-kredit siyosati samaradorligini ko‘rsatmoqda [2]. Xorijiy investitsiyalar hajmi 2023-yilda 10 milliard AQSh dollaridan oshib, bu mamlakatning investitsiyaviy jozibadorligini oshirganini isbotlaydi [3]. Ushbu raqamlar mamlakat iqtisodiyotida jiddiy o‘zgarishlar yuz berayotganini va bu jarayonlarning nazariy asoslarini tushunish va tahlil qilish muhimligini ko‘rsatadi. Iqtisodiyot nazariyasining shakllanishi va rivojlanishida iqtisodiy ta’limotlarning o‘rnini o‘rganish, zamonaviy iqtisodiy muammolarga yechim topish uchun fundamental ahamiyat kasb etadi. Zamonaviy globallashuv sharoitida iqtisodiy barqarorlik va o‘sishni ta’minlash, turli iqtisodiy shoklarga qarshi turish mexanizmlarini ishlab chiqish tobora dolzarb tus olmoqda. Xususan, 2020-yildagi global pandemiya va keyingi geosiyosiy keskinliklar oqibatida jahon YaIM 3.4% ga qisqargan [4], bu esa davlatlar oldida yangi iqtisodiy muammolarni keltirib chiqardi. O‘zbekiston sharoitida iqtisodiy ta’limotlar nazariyasini chuqur tahlil qilish, bozor iqtisodiyotiga o‘tish davridagi tajribalarni umumlashtirish va kelajakdagi iqtisodiy siyosat uchun asos yaratish imkonini beradi. Jumladan, davlatning iqtisodiy jarayonlarga aralashuvi darajasi, inflyatsiyani jilovlash, investitsion muhitni yaxshilash va aholi daromadlarini oshirish kabi masalalar hal etilmagan muammolar sirasiga kiradi. Mazkur muammolarni samarali hal etish uchun iqtisodiy ta’limotlar evolyutsiyasini tushunish, ularning zamonaviy sharoitga tatbiq etish imkoniyatlarini o‘rganish talab etiladi. Iqtisodiy ta’limotlarning shakllanishi va rivojlanishi bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab olimlar samarali tadqiqotlar olib borganlar. Adam Smit (1776) o‘zining "Xalqlar boyligining tabiati va s ...