KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 6% ga o'sdi [1], bu so'nggi besh yildagi eng yuqori ko'rsatkichlardan biridir. Ushbu iqtisodiy o'sish ortida resurslarni samarali taqsimlash, investitsiyalarni jalb qilish va ishlab chiqarishni diversifikatsiya qilish kabi murakkab iqtisodiy mexanizmlar yotadi. Jumladan, xorijiy investitsiyalarning umumiy hajmi 2023-yilda 9.8 milliard AQSH dollarini tashkil etib [2], bu ko'rsatkichning 35% dan ortig'i yuqori qo'shimcha qiymatli sanoat tarmoqlariga yo'naltirilgan. Bu esa, iqtisodiy siyosatni ishlab chiqishda nafaqat sof iqtisodiy qonuniyatlarni, balki ijtimoiy, psixologik va ekologik omillarni ham hisobga olish zarurligini ko'rsatadi. So'nggi yillarda, masalan, O'zbekistonda ekoturizm salohiyati keskin oshib, ushbu soha YaIMga 0.7% hissa qo'shdi [3], bu iqtisodiyot va ekologiya o'rtasidagi bog'liqlikni yanada yaqqol namoyon etadi. Shuningdek, raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi natijasida 2023-yilda IT-xizmatlar eksporti 500 million AQSH dollaridan oshdi [4], bu esa iqtisodiyot nazariyasining informatsion texnologiyalar, sotsiologiya va boshqa fanlar bilan kesishgan nuqtalarini chuqur tahlil qilishni taqozo etadi. Ushbu mavzuning dolzarbligi hozirgi globallashuv va murakkablik davrida ayniqsa oshmoqda. An'anaviy iqtisodiyot nazariyasi ko'pincha cheklangan doiradagi farazlarga asoslanib, inson xulq-atvorining noan'anaviy jihatlarini, ijtimoiy institutlarning ta'sirini yoki ekologik cheklovlarni yetarlicha inobatga olmasligi mumkin. Masalan, pandemiyadan keyingi davrda global ta'minot zanjirlarining uzilishi va inflyatsiya bosimi iqtisodiy qaror qabul qilishda nafaqat moliyaviy, balki logistik, siyosiy va hatto tibbiy omillarni ham hisobga olish zarurligini ko'rsatdi [5]. Ayni damda, O'zbekistonning jahon iqtisodiy tizimiga integratsiyalashuvi jarayonida, mamlakatga xos ijtimoiy-madaniy xususiyatlar, demografik dinamika va tabiiy resurslarning taqsimlanishi kabi masalalarni tushunish, barqaror va inklyuziv iqtisodiy o'sishni ta'minlash uchun Iqtisodiyot nazariyasining boshqa fanlar bilan o'zaro bog'liqligini chuqur tadqiq etish muhim ahamiyat kasb etadi [6]. Bu, shuningdek, jamiyatning turli qatlamlari ehtiyojlarini qondirish, resurslardan oqilona foydalanish va innovatsiyalarni rag'batlantirish uchun kompleks yechimlarni topishga yord ...