KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 6,0% ga o'sib, 90,8 milliard AQSh dollariga yetdi [1]. Bu o'sish sur'ati iqtisodiy islohotlar va bozor mexanizmlarining chuqurlashuvi bilan bevosita bog'liq bo'lib, iqtisodiy siyosatning samaradorligini tahlil qilish va prognozlashda iqtisodiyot nazariyasining o'rni beqiyosdir. Shuningdek, 2023-yilda inflatsiya darajasi 9,2% ni tashkil etgan [2], bu esa makroiqtisodiy barqarorlikni ta'minlashda nazariy bilimlarni amaliyotga tatbiq etish zarurligini ko'rsatadi. Global miqyosda esa, 2023-yilda jahon iqtisodiyotining o'sishi 3,0% atrofida baholanib, rivojlangan mamlakatlardagi markaziy banklar tomonidan amalga oshirilgan pul-kredit siyosati choralarining iqtisodiyotga ta'siri chuqur tahlil qilinmoqda [3]. Ushbu raqamlar, iqtisodiy jarayonlarni tushunish, ularni boshqarish va kelajakdagi tendensiyalarni bashorat qilishda fundamental iqtisodiy nazariyalarning naqadar muhimligini yaqqol namoyon etadi. Bugungi murakkab va o'zgaruvchan global iqtisodiy muhitda, iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi va evolyutsiyasini chuqur o'rganish alohida ahamiyat kasb etadi. Iqtisodiy o'sish, resurs taqchilligi, inflyatsiya, ishsizlik kabi muammolar har doim mavjud bo'lib kelgan va ularni hal etish uchun tegishli nazariy asoslar talab qilinadi. Bozor iqtisodiyoti sharoitida qaror qabul qiluvchilar, tadbirkorlar va hattoki oddiy iste'molchilar ham iqtisodiy qonuniyatlarni tushunishga ehtiyoj sezadi. Iqtisodiy siyosatni ishlab chiqishda, xususan, makroiqtisodiy barqarorlikni ta'minlash, innovatsiyalarni rag'batlantirish va aholi farovonligini oshirishda mavjud nazariy yondashuvlarning cheklovlari va yangi tahliliy vositalarni yaratish zaruriyati bu mavzuning dolzarbligini yanada oshiradi. Iqtisodiyot nazariyasi evolyutsiyasini o'rganish, uning zamonaviy iqtisodiy muammolarga yechim topishdagi salohiyatini baholashga imkon beradi, bu esa hal etilmagan ko'plab savollarga javob topishga xizmat qiladi. Iqtisodiyot nazariyasining fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi masalasi jahon miqyosida ko'plab yetuk olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Adam Smit [5] "Xalqlar boyligining tabiati va sabablari to'g'risida tadqiqot" asarida bozor iqtisodiyotining asosiy tamoyillarini, "ko'rinmas qo'l" g'oyasini ilgari surgan va mehnat taqsimotining samarad ...