KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda O'zbekistonning yalpi ichki mahsuloti (YIM) 100,6 milliard dollarni tashkil etib, iqtisodiy o'sish 6,0% ga yetdi [1]. Bu ko'rsatkichlar mamlakat iqtisodiyotida jiddiy tarkibiy o'zgarishlar va investitsion faollikning oshganini ko'rsatadi. Xususan, 2023-yilda to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar hajmi 9,8 milliard dollarga yetgan bo'lsa, xizmat ko'rsatish sohasi YIMning 40% dan ortig'ini tashkil qildi [2]. Biroq, iqtisodiy o'sish sur'atlarining yuqori bo'lishiga qaramay, resurslar taqchilligi, ya'ni inson ehtiyojlari cheksiz bo'lgan holda ularni qondirish uchun mavjud resurslarning cheklanganligi, iqtisodiyotning asosiy muammosi bo'lib qolmoqda. Global miqyosda esa 2023-yilda jahon iqtisodiyoti 3,1% ga o'sishi prognoz qilinib, inflyatsiya bosimi va energetika resurslarining narxlari o'zgarishi butun dunyo iqtisodiyotlari uchun jiddiy sinov bo'ldi [3]. Ayniqsa, oziq-ovqat xavfsizligi masalasi dolzarblashib, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xo'jaligi tashkiloti (FAO) ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda dunyo aholisining qariyb 735 millioni ochlikdan aziyat chekkan [4]. Bu raqamlar cheklangan resurslarni samarali taqsimlash va iqtisodiyotning bosh masalasini hal etish naqadar muhimligini yaqqol ko'rsatadi. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotida sodir bo'layotgan global o'zgarishlar, jumladan, pandemiyadan keyingi tiklanish, geosiyosiy keskinliklar va iqlim o'zgarishlari cheklangan resurslar sharoitida optimal tanlov qilish zaruratini yanada kuchaytirdi. O'zbekiston iqtisodiyoti ham ushbu global tendensiyalardan chetda qolmay, aholining o'sib borayotgan ehtiyojlarini qondirish, resurslardan oqilona foydalanish va barqaror rivojlanishni ta'minlash bo'yicha jiddiy vazifalarga duch kelmoqda. Xususan, suv resurslari taqchilligi, energetika samaradorligini oshirish va raqamli transformatsiya jarayonlari cheklangan imkoniyatlar doirasida maksimal natijaga erishishni talab etadi. Iqtisodiyotning bosh masalasi — qaysi tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish, qanday ishlab chiqarish va kim uchun ishlab chiqarish — zamonaviy sharoitda ancha murakkablashgan bo'lib, unga yechim topish mamlakatning uzoq muddatli iqtisodiy farovonligini belgilaydi. Bu muammolarni hal etish, iqtisodiy siyosatni ilmiy asoslash va samarali qarorlar qabul qilish uchun iqtisodiyot tushunchasini chuqur anglash va uning bosh masalasiga kompleks yondashuvlarni ...