KURS ISHI

KIRISH Iqtisodiy bilimlarning shakllanishi va rivojlanishi bugungi tez o'zgaruvchan global iqtisodiyot sharoitida strategik ahamiyat kasb etmoqda. Jahon Banki ma'lumotlariga ko'ra, bilimlar iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlarning YaIMda fan va texnologiyalar ulushi 2023-yilda o'rtacha 65% dan oshgan [1]. O'zbekistonda esa 2023-yilda ta'lim, ilm-fan va innovatsiyalarga yo'naltirilgan davlat xarajatlari YaIMning 4.1% ni tashkil etgan bo'lsa-da [2], bu ko'rsatkich yetakchi mamlakatlardagidan ancha past. Masalan, Koreya Respublikasida ilmiy tadqiqot va ishlanmalarga ajratilgan mablag'lar YaIMning 4.9% ini tashkil etadi [3]. Mamlakatimizda raqamli iqtisodiyotning ulushi 2023-yilda 2.8% ga yetgan bo'lsa-da [4], uzoq muddatli barqaror iqtisodiy o'sishni ta'minlash uchun inson kapitalini rivojlantirish va iqtisodiy bilimlarni chuqurlashtirish zaruriyati tobora ortib bormoqda. Innovatsiya indeksi bo'yicha O'zbekiston 2023-yilda 132 mamlakat orasida 82-o'rinni egalladi [5], bu esa iqtisodiy bilimlar va innovatsion salohiyatni kuchaytirish lozimligini ko'rsatadi. Bugungi kunda, global raqobat muhitida iqtisodiy bilimlarni shakllantirish va doimiy ravishda rivojlantirib borish har qanday mamlakatning strategik ustuvor vazifalaridan biridir. Bilimlarni boshqarish, innovatsion ekotizimni yaratish va inson kapitalini oshirish kabi masalalar hali ham to'liq hal etilmagan muammolar bo'lib qolmoqda. Xususan, O'zbekistonda iqtisodiy bilimlar transformatsiyasini institutsional mexanizmlar orqali qo'llab-quvvatlash, xalqaro ilg'or tajribalarni mahalliy sharoitlarga moslashtirish hamda ta'lim va ishlab chiqarish integratsiyasini kuchaytirish dolzarb ahamiyat kasb etadi. Bu jarayonda iqtisodiy bilimlar uzluksiz yangilanib borishi, zamonaviy texnologiyalar bilan boyitilishi va iqtisodiy qarorlar qabul qilishda amaliy ahamiyatga ega bo'lishi talab qilinadi. Iqtisodiy bilimlarning shakllanishi va rivojlanishi masalasi uzoq yillardan buyon ko'plab xalqaro olimlar tomonidan tadqiq etilgan. Adam Smit [6] o'zining "Xalqlar boyligining tabiati va sabablari" asarida mehnat taqsimoti va erkin bozor mexanizmlari iqtisodiy rivojlanishning asosiy omillari ekanligini ta'kidlagan. Alfred Marshall [7] mikroiqtisodiyotning asoslarini yaratib, talab va taklif qonuniyatlari, shuningdek, iqtisodiy samaradorlikka erishishdagi bilim va texnologiyalarning o'rnini o'rgangan. Jozef Shumpeter [8] iqtis ...