KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda yalpi ichki mahsulotning (YaIM) 2023-yilda 6% ga o‘sishi [1] va iqtisodiy faollikning barqarorlashuvi iqtisodiyotga oid bilimlarni chuqurlashtirish va amaliyotga tatbiq etish zaruratini yaqqol ko‘rsatmoqda. Jahon iqtisodiyotida ham, masalan, 2023-yilda raqamli iqtisodiyotning global hajmi 17,4 trillion dollarga yetganligi [2] va bu sohada bilimlarning uzluksiz yangilanishi talab etilishi, iqtisodiy jarayonlarni tushunish va samarali boshqarish uchun fundamental bilimlarning naqadar muhimligini isbotlaydi. Shu bilan birga, O‘zbekistonning jahon savdo tashkilotiga a’zo bo‘lish jarayonlari [3] hamda xalqaro iqtisodiy integratsiyaning kuchayishi sharoitida milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirish uchun zamonaviy iqtisodiy bilimlarni o‘zlashtirish va rivojlantirish hal qiluvchi ahamiyatga ega. Hozirgi davrda iqtisodiyotga oid bilimlarning shakllanishi va rivojlanishi nafaqat nazariy asoslarni mustahkamlash, balki global va mahalliy iqtisodiy muammolarga yechim topish uchun ham juda muhim. Masalan, iqlim o‘zgarishlari, sun’iy intellektning iqtisodiyotga ta’siri, pandemiyalar kabi global xatarlar sharoitida iqtisodiy siyosatni ishlab chiqish va amalga oshirishda fundamental bilimlarning yetishmasligi sezilarli xavflarni keltirib chiqarishi mumkin. O‘zbekistonda kichik va o‘rta biznesning rivojlanishi uchun zarur bo‘lgan moliyaviy savodxonlik darajasining pastligi [4] hamda investitsion loyihalarni baholashda yetarli iqtisodiy bilimga ega bo‘lmaslik [5] kabi muammolar mavjud. Shu sababli, iqtisodiy bilimlarni chuqur o‘rganish va ularni amaliyotga tatbiq etish iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash, innovatsiyalarni rag‘batlantirish va aholi farovonligini oshirishning asosiy omillaridan biridir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha dunyo miqyosida ko‘plab taniqli iqtisodchilar tomonidan fundamental tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, Adam Smit (1776) o‘zining “Xalqlar boyligi tabiati va sabablari to‘g‘risida tadqiqot” asarida bozor iqtisodiyotining asosiy tamoyillari va “ko‘rinmas qo‘l” mexanizmini kashf etib, iqtisodiy fikr taraqqiyotiga asos soldi [6]. Jon Meynard Keyns (1936) “Ish bilan ta’minlanish, foiz va pulning umumiy nazariyasi” asarida makroiqtisodiy muvozanat va davlatning iqtisodiyotdagi rolini tushuntirib berdi, bu esa Keynschilik nazariyasining shakllanishiga olib keldi [7]. Ronald Koase (1937) firmalarning tabiati ...