KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda yalpi ichki mahsulotning (YaIM) 2023-yilda 6% ga o‘sishi [1], aholi jon boshiga YaIMning 2500 AQSH dollariga yetishi [2] va investitsiya hajmining 30 milliard AQSH dollaridan oshishi [3] iqtisodiy bilimlarning nafaqat nazariy jihatdan, balki amaliy ahamiyatini ham yanada oshirib, mamlakatning barqaror taraqqiyotini ta’minlashda hal qiluvchi omilga aylanganligini ko‘rsatmoqda. Global miqyosda esa, raqamli iqtisodiyotning 2023-yilda 1,3 trillion AQSH dollari hajmidagi bozorga ega bo‘lishi [4], sun’iy intellekt bozorining yillik o‘rtacha 37% o‘sishi kutilayotgani [5] va fintech texnologiyalariga kiritilgan investitsiyalar hajmining 164 milliard AQSH dollaridan oshganligi [6] iqtisodiy bilimlar bazasini doimiy yangilab borish, zamonaviy tendensiyalarni chuqur o‘rganish va ularni milliy iqtisodiyotga tatbiq etish zarurligini taqozo etmoqda. Bu ko‘rsatkichlar iqtisodiy bilimlar shakllanishi va rivojlanishining bugungi dunyoda naqadar muhimligini yaqqol namoyon etadi, chunki har qanday iqtisodiy muvaffaqiyat zamirida chuqur bilim va tahliliy yondashuv yotadi. Ushbu mavzuning hozirgi zamonda dolzarbligi shundaki, global iqtisodiyotda tezkor o‘zgarishlar, texnologik inqiloblar va yangi iqtisodiy modellar yuzaga kelmoqda, biroq ularni samarali boshqarish va milliy iqtisodiyotga tatbiq etishda iqtisodiy bilimlarning sifati va dolzarbligi yetarli darajada emas. Masalan, O‘zbekistonda axborot texnologiyalari (AT) sohasining tezkor rivojlanishiga qaramay (eksport hajmi 2023-yilda 340 million AQSH dollaridan oshdi [7]), bu sohadagi iqtisodiy tahlilchilar va mutaxassislarning yetarli emasligi yangi iqtisodiy imkoniyatlardan to‘liq foydalanishga to‘sqinlik qilmoqda. Shuningdek, resurslarni taqsimlash samaradorligini oshirish, inflyatsiya darajasini barqarorlashtirish (2023-yilda 9,2% [8]), ishsizlikni kamaytirish (7,8% [9]) kabi muammolar hal etilmagan bo‘lib, ularning tub sabablarini aniqlash va samarali yechimlarni ishlab chiqish uchun zamonaviy iqtisodiy bilimlarni chuqur o‘zlashtirish hamda ularni amaliyotga tatbiq etish zarurati mavjud. Bu esa jamiyatning barcha qatlamlarida iqtisodiy savodxonlikni oshirishga bo‘lgan ehtiyojni kuchaytiradi va ushbu mavzuni yanada dolzarb qiladi. Iqtisodiyotga oid bilimlarning shakllanishi va rivojlanishi masalasi jahon miqyosida ko‘plab olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Masalan, D. Rodrik (2015) o‘z tadqiqotl ...