KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida ishlab chiqarish sanoatining umumiy qiymati 2023-yilda 500 trillion so'mdan oshib, yalpi ichki mahsulotning (YaIM) 27% dan ziyodrog'ini tashkil etdi [1]. Sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi esa 2022-yilga nisbatan 5.6% ga o'sgan bo'lib, bu sohaning iqtisodiy rivojlanishdagi muhim rolini yaqqol ko'rsatmoqda [2]. Xususan, qayta ishlash sanoati YaIM tarkibidagi ulushi bo'yicha etakchilikni saqlab qolgan holda, 2023-yilda 342.3 trillion so'mlik mahsulot ishlab chiqardi, bu esa umumiy sanoat hajmining yarmidan ko'pini tashkil etadi [3]. Global miqyosda, Industry 4.0 texnologiyalari va raqamlashtirish hisobiga jahon ishlab chiqarish bozori 2023-yilda 16.5 trillion dollarni tashkil etdi va prognozlarga ko'ra, 2030-yilga borib bu ko'rsatkich 25 trillion dollarga yetishi kutilmoqda [4]. Bu raqamlar ishlab chiqarish sohasining nafaqat mamlakat iqtisodiyoti uchun, balki global miqyosdagi raqobatbardoshlikni ta'minlashda ham muhim strategik ahamiyatga ega ekanligini tasdiqlaydi. Ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, innovatsiyalarni joriy etish va yuqori qo'shimcha qiymatli mahsulotlar yaratish orqali mamlakatning eksport salohiyatini oshirish va aholi farovonligini yaxshilash imkoniyatlari kengayadi. Bugungi kunda ishlab chiqarish sohasi bir qator murakkab muammolarga duch kelmoqda. Jahon iqtisodiyotidagi beqarorlik, resurslar narxining o'zgaruvchanligi, xalqaro logistika zanjirlaridagi uzilishlar va global raqobatning kuchayishi korxonalardan doimiy ravishda innovatsiyalarni joriy etishni, xarajatlarni optimallashtirishni va sifatni oshirishni talab qiladi. O'zbekistonda esa ishlab chiqarish korxonalarining modernizatsiya darajasi, energiya samaradorligi va yuqori texnologiyali uskunalardan foydalanish ko'rsatkichlari hali ham jahon standartlariga to'liq mos kelmaydi [5]. Ayni paytda, mehnat unumdorligini oshirish, ishlab chiqarish jarayonlariga zamonaviy raqamli texnologiyalarni (masalan, sun'iy intellekt, katta ma'lumotlar tahlili) integratsiya qilish, shuningdek, mahsulot tannarxini pasaytirish va qo'shimcha qiymatni oshirish orqali raqobatbardoshlikni ta'minlash masalasi ustuvor ahamiyat kasb etadi. Ushbu kurs ishi ushbu dolzarb masalalarga yechim topishga qaratilgan bo'lib, ishlab chiqarishning iqtisodiy mohiyatini chuqur tahlil qilish, uning turlarini o'rganish, zamonaviy usullarni qo'llash orqali umumiy va pirovar ...