KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida so'nggi yillarda sanoat ishlab chiqarish hajmi sezilarli darajada oshgan bo'lib, 2023-yil yakunlari bo'yicha bu ko'rsatkich 2022-yilga nisbatan 5.5% ga o'sgan va umumiy sanoat mahsuloti hajmi 675.3 trillion so'mni tashkil etgan [1]. Bu o'sish tendentsiyasi nafaqat iqtisodiy barqarorlikni ta'minlash, balki yangi ish o'rinlari yaratish, eksport salohiyatini oshirish va aholi turmush farovonligini yaxshilashda ham muhim rol o'ynaydi. Ayniqsa, qayta ishlash sanoatida ishlab chiqarish hajmining 6.2% ga o'sishi, mamlakatning xomashyo eksportidan tayyor mahsulot eksportiga o'tish strategiyasi doirasida muhim qadam hisoblanadi [1]. Biroq, ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, resurslardan oqilona foydalanish va pirovard natijalarni optimallashtirish masalasi hali ham dolzarb bo'lib qolmoqda, chunki jahon bozorlarida raqobatning kuchayishi va innovatsion texnologiyalarning jadal rivojlanishi sharoitida O'zbekiston sanoati ham moslashishga majbur. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotidagi global raqobat muhiti, resurslarning cheklanganligi va ekologik talablarning kuchayishi ishlab chiqarish jarayonlarining mohiyatini chuqur anglash, uning turlarini samarali boshqarish va umumiy hamda pirovard natijalarni doimiy tahlil qilishni talab etadi. O'zbekistonning jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi jarayonida mamlakat sanoati oldida turgan asosiy muammolar – ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, yuqori qo'shimcha qiymatli mahsulotlar yaratish, innovatsion texnologiyalarni joriy etish va diversifikatsiya qilishdan iborat. Mavjud institutsional muammolar, jumladan, infratuzilma cheklovlari, malakali kadrlar yetishmasligi va zamonaviy boshqaruv usullarining to'liq qo'llanmasligi ishlab chiqarish natijalarini optimallashtirishga to'siq bo'lmoqda. Shu sababli, ishlab chiqarishning iqtisodiy mohiyatini nazariy jihatdan o'rganish, uning turlari va natijalarini baholashning xalqaro tajribasini tahlil qilish, shuningdek, O'zbekiston sanoatida mavjud muammolarga aniq yechimlar taklif qilish mazkur tadqiqotning zaruriyatini belgilaydi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha, ishlab chiqarishning iqtisodiy mohiyati va samaradorligini oshirish bo'yicha bir qator xorijiy va mahalliy olimlar tomonidan chuqur tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, Alfred Marshall (1890) o'zining "Iqtisodiyot prinsiplari" asarida ishlab chiqarishning asosiy omi ...