KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida ishlab chiqarish sanoatining YaIMdagi ulushi 2023-yilda 27.6% ga yetdi, bu o‘tgan yilga nisbatan 1.5% punktga yuqori ko‘rsatkichdir [1]. Shu bilan birga, 2023-yilda sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi 659.3 trillion so‘mni tashkil etib, 2022-yilga nisbatan 5.5% o‘sish kuzatildi [1]. Globallashuv sharoitida ishlab chiqarishni kengaytirish va yo‘llarni qisqartirish, ya’ni resurslardan samarali foydalanish va logistika xarajatlarini optimallashtirish, mamlakat iqtisodiyotining barqaror o‘sishini ta’minlashda asosiy omillardan biridir. Raqobatning kuchayishi, iste’molchilar talablarining o‘zgaruvchanligi va jahon bozorlaridagi beqarorlik sharoitida, korxonalar o‘z samaradorligini oshirish, ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish va mahsulot yetkazib berish muddatlarini qisqartirish orqali raqobatbardoshligini saqlab qolishga intilmoqda. Shu sababli, ishlab chiqarish jarayonlarida isrofgarchiliklarni minimallashtirishga qaratilgan Lean Manufacturing tamoyillari va o‘zgaruvchan bozor talablariga tez moslashish imkonini beruvchi Agile Manufacturing strategiyalarini joriy etish dolzarb ahamiyat kasb etadi. Bu, ayniqsa, O‘zbekiston kabi rivojlanayotgan iqtisodiyotga ega mamlakatlar uchun muhimdir, chunki samaradorlikni oshirish har qanday o‘sish strategiyasining asosini tashkil etadi. Ushbu mavzuning dolzarbligi, shuningdek, global ta’minot zanjirlarining murakkablashuvi va ulardagi uzilishlar xavfining ortishi bilan ham belgilanadi. Masalan, 2022-yilda global ta’minot zanjiridagi uzilishlar jahon YaIMga taxminan 1.5-2.0 trillion dollar zarar yetkazgani taxmin qilinadi [2]. Bunday sharoitda, ishlab chiqarishni lokalizatsiya qilish, ichki bozor imkoniyatlaridan to‘liq foydalanish va logistika yo‘llarini optimallashtirish korxonalar barqarorligini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Industry 4.0 konsepsiyasi doirasida raqamli texnologiyalar, avtomatlashtirish va ma’lumot almashinuvini ishlab chiqarishga integratsiya qilish orqali aqlli zavodlarni yaratish xarajatlarni kamaytirish, mahsulot sifatini oshirish va ishlab chiqarish jarayonlarini tezlashtirish imkonini beradi. Biroq, O‘zbekistonda bu texnologiyalarni to‘liq joriy etishga to‘sqinlik qiluvchi bir qator muammolar mavjud, jumladan, malakali kadrlar yetishmasligi, dastlabki investitsiya xarajatlarining yuqoriligi va tegishli infratuzilmaning yetarli darajada rivojlanmaga ...