KURS ISHI

KIRISH Jahon xo'jaligining doimiy evolyutsiyasi va uning mamlakatlar iqtisodiyotiga ta'siri bugungi kunda global iqtisodiy jarayonlarning eng muhim jihatlaridan biridir. O'zbekistonning jahon iqtisodiy tizimiga integratsiyalashuvi ham ushbu dolzarb mavzu doirasida alohida ahamiyat kasb etadi. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatning tashqi savdo aylanmasi 62,6 milliard dollarni tashkil etdi, bu esa yalpi ichki mahsulotning (YAIM) taxminan 70%iga tengdir [1]. Xususan, eksport hajmi 24,4 milliard dollarni, import esa 38,2 milliard dollarni tashkil etib, savdo saldosida defitsit kuzatildi [1]. Jahon bankining "Doing Business 2020" hisobotida O'zbekiston umumiy reytingda 190 mamlakat orasida 69-o'rinni egalladi, bu uning investitsion jozibadorligi oshib borayotganini ko'rsatadi, biroq jahon xo'jaligidagi mavqeyi hali ham rivojlanish imkoniyatini beradi ekanligini ta'kidlaydi [2]. Jahon tovarlar bozori hajmi 2023-yilda 28 trillion dollardan oshdi, global savdo hajmi esa 2022-yilda 32 trillion dollarga yetdi [3]. Xorijiy investitsiyalar oqimining global hajmi 2023-yilda 1,3 trillion dollarni tashkil etgan bo'lsa, O'zbekistonga yo'naltirilgan to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar hajmi 2023-yilda 9,8 milliard dollarga yetdi [4]. Bu raqamlar O'zbekistonning global iqtisodiy o'zaro aloqalardagi faol ishtiroki va jahon xo'jaligi evolyutsiyasining mamlakat iqtisodiy rivojlanishiga bevosita ta'sirini yaqqol ko'rsatib turibdi. Jahon xo'jaligi va uning evolyutsiyasi mavzusi ayniqsa hozirgi globalizatsiya sharoitida, COVID-19 pandemiyasidan keyingi iqtisodiy tiklanish, geosiyosiy keskinliklar va iqlim o'zgarishi kabi chaqiriqlar fonida alohida dolzarblik kasb etmoqda. Masalan, pandemiyadan keyin global ta'minot zanjirlarining uzilishi va keyingi inflyatsiya bosimi dunyo iqtisodiyotining o'zaro bog'liqligi va zaifliklarini ochib berdi [5]. Ayni paytda, jahon bozorlarida raqobatbardoshlikni oshirish, yuqori qo'shilgan qiymatga ega mahsulotlar eksportini kengaytirish va innovatsion texnologiyalarni joriy etish O'zbekiston iqtisodiy taraqqiyotining ustuvor yo'nalishlari hisoblanadi. Shuningdek, yashil iqtisodiyotga o'tish va barqaror rivojlanish maqsadlariga erishish ham jahon xo'jaligi evolyutsiyasi bilan bevosita bog'liq bo'lgan muhim masalalardir. Ushbu tadqiqot nafaqat nazariy asoslarni chuqur tahlil qilishga, balki ...