KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda jahon yalpi ichki mahsuloti (YIM) 105 trillion AQSh dollarini tashkil etdi [1], bu global iqtisodiy faoliyatning misli ko'rilmagan o'sishini aks ettiradi. Xalqaro savdo aylanmasi 32 trillion AQSh dollaridan oshib [2], mamlakatlar o'rtasidagi iqtisodiy bog'liqlikning chuqurlashganini namoyish etdi. O'zbekistonning jahon iqtisodiyotidagi ishtiroki ham faol kengayib bormoqda; 2023-yilda mamlakat YIM hajmi 90 milliard AQSh dollariga yetdi va oxirgi besh yilda o'rtacha yillik o'sish sur'ati 6% dan yuqori bo'ldi [3]. Bu o'sish O'zbekistonning xalqaro bozorlardagi raqobatbardoshligini oshirish va global iqtisodiy aloqalarni chuqurlashtirishga qaratilgan sa'y-harakatlari samarasidir. Xususan, 2023-yilda xorijiy investitsiyalarning umumiy hajmi 10 milliard AQSh dollaridan oshdi [3], bu esa mamlakatning investitsion jozibadorligi yuqori ekanligini ko'rsatadi. Jahon xo'jaligining tashkil topishi va rivojlanish bosqichlarini o'rganish, O'zbekistonning bu jarayondagi o'rnini tahlil qilish strategik jihatdan muhim ahamiyat kasb etadi. Hozirgi global iqtisodiy sharoitlarda jahon xo'jaligining strukturaviy o'zgarishlari, yangi texnologiyalarning joriy etilishi va geosiyosiy xavflarning kuchayishi, shuningdek, iqlim o'zgarishi kabi global muammolar milliy iqtisodiyotlar uchun yangi chaqiriqlarni keltirib chiqarmoqda. Raqamli transformatsiya va innovatsion iqtisodiyotga o'tish jarayonlari xalqaro mehnat taqsimotini tubdan o'zgartirib, milliy iqtisodiyotlarning barqaror rivojlanishi uchun yangi mexanizmlarni talab qilmoqda. Jumladan, "yashil iqtisodiyot"ga o'tish va resurslardan samarali foydalanish global kun tartibidagi eng muhim masalalardan biriga aylangan. O'zbekiston kabi rivojlanayotgan mamlakatlar uchun jahon xo'jaligiga muvaffaqiyatli integratsiya jarayoni faqat xalqaro savdo va investitsiyalarni jalb qilish bilan cheklanib qolmasdan, balki yuqori texnologiyali tarmoqlarni rivojlantirish, inson kapitaliga sarmoya kiritish va raqobatbardosh mahsulotlar yaratishni ham o'z ichiga oladi. Shuning uchun, jahon xo'jaligining evolyutsion bosqichlarini chuqur tahlil qilish, undagi dolzarb muammolarni aniqlash va O'zbekistonning bu jarayondagi o'rnini ilmiy asoslash bugungi kunning eng dolzarb vazifalaridan hisoblanadi. Jahon xo'jaligining shakllanishi va rivojlanishi nazariyalari borasida xalqaro ilmiy doiralarda ko'plab tadqiqotlar olib borilgan. Adam Smi ...