KURS ISHI

KIRISH Jamg'arma va unga ta'sir etuvchi omillar mavzusidagi kurs ishining kirish qismi quyidagilardan iborat: Bugungi kunda global iqtisodiyotda jamg'arma va investitsiyalarning ahamiyati tobora ortib bormoqda. Jahon miqyosida xususiylashtirilgan pensiya jamg'armalari portfeli hajmi 2023-yil yakuniga ko'ra 50 trillion dollardan oshib, barqaror iqtisodiy o'sishning muhim tayanchiga aylangan [1]. O'zbekistonda ham bu boradagi ishlar jadal sur'atda olib borilmoqda. Masalan, 2023-yilda aholining moliyaviy vositalarga bo'lgan ishonchini oshirish va jamg'arma madaniyatini shakllantirish borasida qator chora-tadbirlar amalga oshirildi. Natijada, jismoniy shaxslarning banklardagi depozitlarining umumiy hajmi yil boshiga nisbatan 25% ga o'sdi va 120 trillion so'mdan oshib, iqtisodiyotni moliyalashtirish manbalarining muhim qismini tashkil etdi [2]. Ushbu raqamlar jamg'armalarning nafaqat xususiy, balki milliy iqtisodiyot rivojidagi o'rni tobora ortib borayotganligini ko'rsatadi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, global moliyaviy tizim murakkablashib borayotgan bir sharoitda, jamg'armaning iqtisodiy o'sishga ta'sirini chuqur tushunish va samarali boshqarish mexanizmlarini ishlab chiqish zaruriyati tobora ortib bormoqda. Ayniqsa, O'zbekiston kabi rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda investitsiyalarni jalb qilish va jamg'armaning moliyaviy bozordagi o'rnini mustahkamlash iqtisodiy barqarorlikni ta'minlashning muhim sharti hisoblanadi. Hozirgi kunda ham jamg'armalarning shakllanishiga ta'sir etuvchi makroiqtisodiy omillar, moliyaviy savodxonlik darajasining pastligi, inflyatsiyaning jamg'arma imkoniyatlariga salbiy ta'siri kabi bir qator muammolar to'liq hal etilgani yo'q. Shu sababli, mazkur kurs ishida jamg'arma tushunchalarini nazariy jihatdan o'rganish bilan birga, uning shakllanishiga ta'sir etuvchi omillarni O'zbekiston iqtisodiyoti misolida amaliy tahlil qilish muhim ahamiyat kasb etadi. Jamg'arma va unga ta'sir etuvchi omillar mavzusini o'rganishda ko'plab jahon olimlari o'z hissa qo'shgan. Jumladan, Milton Fridman "doimiy daromad gipotezasi"ni ishlab chiqib, iste'molning daromadga bog'liqligini asoslab bergan va jamg'armaning daromad bilan o'zaro aloqadorligini ochib bergan [3]. Franco Modigliani "hayot sikli gipotezasi" orqali shaxslarning hayoti davomida jamg'armaning qanday o'zgarishini tahlil qilib, yoshlikdagi jamg'arma kelajakdagi iste'molni ta'minlashga xiz ...