KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda O‘zbekiston yalpi ichki mahsuloti (YIM) 6,0% ga o‘sib, 90,8 milliard dollarga yetdi [1]. Bu ko‘rsatkich so‘nggi yillardagi barqaror o‘sish tendensiyasini aks ettirib, mamlakatning iqtisodiy salohiyati tobora ortib borayotganini ko‘rsatmoqda. Xususan, sanoat ishlab chiqarishi 5,5% ga, qishloq xo‘jaligi 4,1% ga, xizmatlar sohasi esa 6,8% ga o‘sgan [1]. Iqtisodiyotning raqamlashtirilishi natijasida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) sohasida investitsiyalar hajmi 2022-yilga nisbatan 2023-yilda 22% ga oshgan bo‘lib, bu soha mamlakatning iqtisodiy potensialini yanada oshirishda muhim drayver bo‘lib xizmat qilayotganini anglatadi [2]. Shu bilan birga, 2023-yilda xorijiy investitsiyalar hajmi 10 milliard dollardan oshgani qayd etilib, bu investitsiyalarning sezilarli qismi energiya, infratuzilma va yuqori texnologiyali ishlab chiqarish sohalariga yo‘naltirilgan [3]. Ushbu raqamlar O‘zbekistonning iqtisodiy potensialini shakllantirish va undan samarali foydalanish borasidagi jadal islohotlar samarasidir. Bugungi globallashuv va yuqori raqobat sharoitida jamiyatning iqtisodiy potensialini to‘g‘ri baholash va undan oqilona foydalanish har qanday davlatning barqaror rivojlanishini ta’minlashda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Resurslardan samarasiz foydalanish, innovatsion faoliyatning sustligi va institutsional mexanizmlarning yetarli darajada rivojlanmaganligi iqtisodiy o‘sish sur’atlarini pasaytirishi mumkin. Jumladan, O‘zbekistonda mehnat resurslaridan samarali foydalanishda mintaqaviy nomutanosibliklar, infratuzilma yetishmovchiligi va kichik biznesni moliyalashtirishdagi ba’zi to‘siqlar iqtisodiy potensialni to‘liq ishga solishga xalaqit berayotgan omillardan hisoblanadi [5]. Shuningdek, xalqaro savdo va investitsiyalar oqimlaridagi o‘zgaruvchanlik, texnologik inqilobning tez sur’atlari va ekologik muammolar iqtisodiy potensialdan foydalanish strategiyalarini qayta ko‘rib chiqishni talab qiladi. Ushbu muammolarni hal etish, mavjud imkoniyatlardan maksimal darajada foydalanish va barqaror rivojlanishni ta’minlash ushbu tadqiqotning dolzarbligini belgilaydi. Mavzu bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab yetuk olimlar tadqiqotlar olib borganlar. Masalan, Nobel mukofoti laureati T. Veblen (1899) o‘zining "The Theory of the Leisure Class" asarida institutsional iqtisodiyotning asoslarini yaratib, ijtimoiy institutlarning iqtisodiy potensialni ...