KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida jinoyatchilikka qarshi kurashish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, bu borada huquqni muhofaza qiluvchi organlarning samarali faoliyatini taʼminlash muhim ahamiyat kasb etadi. So‘nggi yillarda, O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda respublikada sodir etilgan jinoyatlar soni 2022-yilga nisbatan 2,5% ga kamayganiga qaramay, alohida jinoyat turlarining, ayniqsa, kiberjinoyatlar va iqtisodiy jinoyatlarning o‘sish tendensiyasi kuzatildi [1]. Xususan, 2023-yilda kiberjinoyatlar soni 30% ga oshgan bo‘lib, bu jinoyatchilar tajovuzi obyektining transformatsiyasi va yangi shakllarini o‘rganish zaruriyatini ko‘rsatadi [2]. Bu tendensiya, shuningdek, jinoyat huquqi sohasida nazariy va amaliy yondashuvlarni qayta ko‘rib chiqishni, jinoyat obyektining turlarini chuqur tahlil qilishni talab qiladi, chunki jinoyat obyekti jinoyatning ijtimoiy xavfliligini belgilovchi, uning kvalifikatsiyasini ta’minlovchi va aybni aniqlashda hal qiluvchi rol o‘ynaydigan asosiy element hisoblanadi. Jinoyat obyektining turlarini chuqur o‘rganish va ularni aniq tasniflash huquqni qo‘llash amaliyotida, jumladan, jinoyatni to‘g‘ri kvalifikatsiya qilishda, jinoiy javobgarlikning individualizatsiyasida va jinoyatchilikning oldini olish strategiyalarini ishlab chiqishda muhim ahamiyatga ega. Jinoyatchilikning yangi turlari paydo bo‘lishi, jamiyatdagi ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarning murakkablashuvi, global axborotlashuv jarayonlari jinoyat obyekti tushunchasini kengaytirish va unga nisbatan yanada chuqur nazariy va amaliy tahlillarni amalga oshirishni talab etadi. Mavjud normativ-huquqiy hujjatlar va ilmiy adabiyotlarda jinoyat obyekti tasnifi bo‘yicha ba’zi ziddiyatlar mavjudligi, ayrim hollarda esa, obyekt turlarini aniqlashda amaliyotda qiyinchiliklar yuzaga kelishi ushbu mavzuni yanada chuqur tadqiq etish zaruratini keltirib chiqaradi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va milliy ilmiy adabiyotlarda keng muhokama qilingan, ammo doimiy ravishda rivojlanib borayotgan jinoyatchilik dinamikasi tufayli yangi yondashuvlar zarur. Xorijiy olimlardan R. Kreyg (R. Craig, 2017) o‘z tadqiqotlarida kiberjinoyatlar obyektlarining o‘ziga xos xususiyatlarini, jumladan, axborotning jinoyat obyekti sifatidagi maqomini chuqur o‘rgangan va uni himoya qilish mexanizmlarini taklif qilgan [3]. J. Stivenson (J. ...