KURS ISHI

KIRISH Jinoyat protsessining prinsiplari huquqiy davlat qurish, inson huquq va erkinliklarini himoya qilish, adolatli sudlovni ta'minlashda fundamental ahamiyat kasb etadi. O‘zbekiston Respublikasida jinoyat protsessual huquqini takomillashtirish bo‘yicha izchil islohotlar amalga oshirilmoqda. Xususan, 2023-yilda Jinoyat-protsessual kodeksiga kiritilgan o‘zgartirish va qo‘shimchalar, prokuratura organlari faoliyatini raqamlashtirish bo‘yicha joriy etilgan dasturiy ta'minotlar orqali jinoyat protsessining samaradorligi 12.5% ga oshgani kuzatildi [1]. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning sud-huquq sohasidagi islohotlar to‘g‘risidagi Farmonlarida fuqarolarning sudga bo‘lgan ishonchini oshirish, odil sudlovni ta'minlash, tergov jarayonida qonuniylikni mustahkamlash asosiy vazifalardan biri etib belgilangan [2]. Ushbu islohotlar natijasida mamlakatda jinoyat protsessida aybsizlik prezumpsiyasi prinsipiga rioya etish darajasi 2022-yilga nisbatan 8% ga yaxshilangani qayd etilgan [3]. Bu ko‘rsatkichlar jinoyat protsessi prinsiplarining amaliyotda to‘g‘ri tatbiq etilishi mamlakatda huquqiy tartibotni mustahkamlash, investitsion muhitni yaxshilash va aholining adolatga bo‘lgan ishonchini oshirishda muhim rol o‘ynashini ko‘rsatadi. Bugungi kunda jinoyat protsessi prinsiplarining nazariy asoslarini chuqur o‘rganish va amaliyotdagi muammolarni hal etish dolzarb hisoblanadi. Global miqyosda jinoyatchilikning transchegaraviy tus olishi, raqamli texnologiyalarning jinoyat sodir etishda va ularni fosh etishda tobora keng qo‘llanilishi jinoyat protsessi prinsiplariga yangi chaqiriqlar qo‘ymoqda. Masalan, kiberjinoyatlarning tezkor o‘sishi, xususan, 2023-yilda dunyo bo‘yicha kiberjinoyatlardan yetkazilgan iqtisodiy zarar 8 trillion AQSh dollaridan oshib ketishi prognoz qilinmoqda [5]. Bu esa tergov harakatlarining transmilliy xususiyatini kuchaytirib, xalqaro huquqiy yordamni samarali yo‘lga qo‘yish zaruriyatini oshiradi. Shu bilan birga, zamonaviy jamiyatda inson huquqlari standartlarining yuksalishi sud-huquq tizimlaridan yanada shaffoflik, adolat va qonuniylikni talab qilmoqda. Jinoyat protsessida dalillarni yig‘ish, tekshirish va baholashda inson omilining ta'sirini kamaytirish, ob'ektivlikni oshirish masalasi ham hal etilmagan dolzarb muammo bo‘lib qolmoqda. Shu sababli, mazkur mavzu bo‘yicha chuqur ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish va amaliy t ...