KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida aholining salomatligi va hayot sifatini oshirishga qaratilgan davlat siyosatining ustuvor yo'nalishlaridan biri jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishdir. So'nggi yillarda mamlakatda sport bilan muntazam shug'ullanuvchilar soni 2017 yildagi 19.5% dan 2023 yilga kelib 35% ga yetdi [1]. Bu ko'rsatkichlar jismoniy faollikning ahamiyati ortib borayotganini ko'rsatsada, aholining jismoniy sifatlarini to'liq rivojlantirish borasida hali ko'plab imkoniyatlar mavjud. Xususan, O'zbekistonda bolalar va o'smirlar o'rtasida semirish darajasi 12% ni tashkil etmoqda, bu esa kelajakda turli surunkali kasalliklarning paydo bo'lish xavfini oshiradi [2]. Shuningdek, aholi salomatligini mustahkamlashga qaratilgan dasturlar doirasida jismoniy sifatlarni maqsadli rivojlantirishga e'tibor qaratish, sport infratuzilmasini takomillashtirish va malakali mutaxassislar tayyorlash zarurati yaqqol ko'zga tashlanmoqda. Jismoniy sifatlarni rivojlantirish muammosi nafaqat sportchilarga, balki jamiyatning barcha qatlamlariga taalluqli bo'lib, uning dolzarbligi tibbiy, ijtimoiy va iqtisodiy jihatlar bilan belgilanadi. Zamonaviy hayot tarzi, jumladan, texnologiyalar rivoji tufayli kamharakat turmush tarzi keng tarqalishi natijasida insonlarning jismoniy tayyorgarligi pasayib bormoqda. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti ma'lumotlariga ko'ra, global miqyosda kattalar aholisining 27.5% i yetarli jismoniy faollikka ega emas, bu esa har yili 3.2 million o'lim holatining sabablaridan biri hisoblanadi [3]. O'zbekistonda ham xuddi shunday tendensiyalar kuzatilmoqda, ayniqsa maktabgacha va maktab yoshidagi bolalarning jismoniy tayyorgarligi bo'yicha standartlarga erishish darajasi pastligi qayd etilmoqda [4]. Ushbu holat, jismoniy sifatlarni maqsadli rivojlantirishga qaratilgan samarali metodik ta'minotni ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish orqali hal qilinishi lozim bo'lgan muhim ijtimoiy-pedagogik muammodir. Jismoniy sifatlar nazariyasi va amaliyoti xalqaro miqyosda ko'plab olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Masalan, L.P. Matveev (1991) umumiy jismoniy tayyorgarlik va uning tarkibiy qismlarini tizimlashtirib, jismoniy sifatlarni rivojlantirishning asosiy prinsiplarini shakllantirgan [5]. V.M. Zatsiorskiy (2008) esa kuch, tezlik va chidamlilik kabi jismoniy sifatlarning fiziologik asoslarini tadqiq qilib, ularni o'lchash va rivojlantirish metodikalarin ...