KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda aholining sog'lom turmush tarzini shakllantirish va jismoniy faolligini oshirishga qaratilgan davlat siyosati doirasida jismoniy madaniyat va sport sohasiga qilinayotgan sarmoyalar hajmi 2023-yilda 300 milliard so'mdan oshdi [1]. Bu esa so'nggi besh yillikda ushbu sohaga ajratilgan mablag'larning o'rtacha 1.5 baravarga oshganini ko'rsatadi, xususan, 2022-yilda jismoniy tarbiya va sport infratuzilmasini rivojlantirishga 250 milliard so'm yo'naltirilgan edi [2]. Ushbu sa'y-harakatlar natijasida mamlakatda sport bilan muntazam shug'ullanuvchilar soni 2023-yil oxiriga kelib aholining 25% dan ortig'ini tashkil etdi, bu esa 2018-yildagi 15% ko'rsatkichiga nisbatan sezilarli o'sishdir [3]. Shu bilan birga, butun dunyoda, jumladan, Osiyo mintaqasida ham jismoniy faoliyatning inson salomatligi va ish samaradorligiga ta'siri tobora ortib bormoqda, global jismoniy madaniyat industriyasi hajmi 2025-yilga borib 5 trillion dollardan oshishi kutilmoqda [4]. Bu raqamlar jismoniy sifatlarni rivojlantirishning nafaqat individual, balki ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan ham ulkan ahamiyatga ega ekanligini yaqqol ko'rsatadi. Shunga qaramay, jismoniy sifatlarni tizimli ravishda rivojlantirish bo'yicha ilmiy asoslangan va amaliy jihatdan samarali metodologiyalarga bo'lgan ehtiyoj hali ham yuqoriligicha qolmoqda. Mavjud sport dasturlari ko'pincha umumiy xususiyatga ega bo'lib, individual ehtiyojlar va mahalliy sharoitlarni yetarlicha hisobga olmaydi. Masalan, O'zbekistonda bolalar va o'smirlarning jismoniy tayyorgarligi ko'rsatkichlari bo'yicha mintaqaviy farqlar mavjud bo'lib, bu ta'lim muassasalarida jismoniy sifatlarni rivojlantirishga yondashuvlardagi nomutanosibliklarni ko'rsatadi [5]. Sportda yuqori natijalarga erishish uchun ham, oddiy fuqarolarning sog'lom turmush tarzini ta'minlash uchun ham tezkorlik, kuch, chidamlilik, egiluvchanlik va chaqqonlik kabi asosiy jismoniy sifatlarni maqsadli ravishda takomillashtirish zarur. Bu sifatlar nafaqat sportchilar uchun, balki kundalik hayotda mehnat faoliyati samaradorligini oshirish, kasalliklarning oldini olish va umumiy hayot sifatini yaxshilashda ham muhim rol o'ynaydi. Hozirgi kunda, jismoniy faollik darajasining pasayishi bilan bog'liq bo'lgan ortiqcha vazn va surunkali kasalliklar muammosi global miqyosda dolzarb bo'lib turibdi [6]. Shu sababli, ushbu tadqiqot jismoniy sifatlarni rivojlantirish bo'yicha chuq ...