KURS ISHI

KIRISH Jismoniy tarbiya darslarini metodik xususiyatlari bo‘yicha turkumlash mavzusi bugungi kunda O‘zbekistonda ta’lim tizimini modernizatsiya qilish strategiyasining ajralmas qismi hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yildagi "Maktab ta'limini rivojlantirish umummilliy harakati to'g'risida"gi PF-113-sonli farmonida maktab o'quvchilarining jismoniy tayyorgarligini yaxshilash, sportga bo'lgan qiziqishini oshirish va sog'lom turmush tarzini shakllantirish muhim vazifalardan biri sifatida belgilangan [1]. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda umumiy o‘rta ta’lim maktablari o‘quvchilari orasida ortiqcha vazn va semizlik darajasi 12.5% ga yetgan bo‘lsa, jismoniy faollik darajasi Xalqaro sog‘liqni saqlash tashkiloti tavsiyalaridan o‘rtacha 20-25% ga pastligi kuzatilgan [2]. Bu ko‘rsatkichlar jismoniy tarbiya darslarining metodik yondashuvlarini qayta ko‘rib chiqish, ularni samaradorligini oshirish va o‘quvchilarning individual ehtiyojlariga moslashtirish zarurligini yaqqol ko‘rsatmoqda. Jismoniy tarbiya darslarini turkumlash, ya’ni ularning mazmuni, shakli va metodik xususiyatlari bo‘yicha tizimlashtirish, o‘quv jarayonini yanada maqsadli va natijador qilish imkonini beradi. Mavjud dars turlari ko‘pincha an’anaviy yondashuvlarga asoslangan bo‘lib, zamonaviy pedagogik texnologiyalar, differensial va kompetentlikka asoslangan yondashuvlarni yetarli darajada o‘zida mujassam etmagan. Bu holat o‘quvchilarda jismoniy faollikka nisbatan motivatsiyaning pasayishiga, darslarning monotonligiga va natijada jismoniy tayyorgarlik darajasining pasayishiga olib kelmoqda. Shuningdek, turli jismoniy rivojlanish darajasiga ega bo‘lgan o‘quvchilar uchun yagona metodik yondashuv qo‘llanilishi har bir bolaning salohiyatini to‘liq ro‘yobga chiqarishga to‘siq bo‘lmoqda. Shu sababli, jismoniy tarbiya darslarini metodik xususiyatlari bo‘yicha ilmiy asoslangan turkumlashni ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish orqali ta’lim sifatini oshirish, o‘quvchilarning sog‘ligini mustahkamlash va ularda barqaror sport ko‘nikmalarini shakllantirish dolzarb vazifa hisoblanadi. Jismoniy tarbiya darslarini turkumlash va metodik xususiyatlarini o‘rganish bo‘yicha xalqaro miqyosda ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, D. N. Lavrentiev (2015) o‘z tadqiqotlarida jismoniy tarbiya darslarini didaktik maqsadlar va o‘quv jarayonining bosq ...