KURS ISHI

KIRISH Neft va gaz sanoatida kam oltingugurtli gazlarni adsorbtsiya usulida tozalash jarayoni texnologik samaradorlik va ekologik talablarning oshib borishi sharoitida muhim ahamiyat kasb etadi. Jahon gaz bozorida tozalangan gaz mahsulotlariga bo'lgan talab doimiy ravishda o'sib bormoqda, bu esa oltingugurt birikmalarini ajratib olish texnologiyalarini takomillashtirishni zarur qiladi. O'zbekistonda tabiiy gaz qazib olish va qayta ishlash hajmi yiliga 50 milliard kub metrdan oshib, mazkur jarayonlarda ajralib chiqayotgan kam oltingugurtli gazlarni tozalashning dolzarbligi yanada ortib bormoqda. Ayniqsa, gaz tarkibidagi oltingugurt dioksidi (SO2) va merkaptanlar kabi zaharli birikmalar atrof-muhitga zarar yetkazishi va texnologik apparatlarning korroziyasiga sabab bo'lishi mumkin. Shu sababli, ushbu gazlarni samarali va iqtisodiy jihatdan maqbul usullarda tozalash bugungi kunning eng muhim vazifalaridan biridir. Hozirgi vaqtda kam oltingugurtli gazlarni tozalashda adsorbtsiya usuli o'zining yuqori samaradorligi, selektivligi va regeneratsiya qobiliyati tufayli keng qo'llanilmokda. Biroq, mazkur jarayonlarni yanada optimallashtirish, yangi va samaraliroq adsorbent materiallarni yaratish, hamda adsorber qurilmalarining loyihaviy yechimlarini takomillashtirish bo'yicha izlanishlar davom etmoqda. Aynan shu muammolarning hal etilmaganligi, jumladan, mahalliy sharoitga mos keladigan adsorbentlarning tadqiq qilinmaganligi va ularning ishlab chiqarish texnologiyalarining mukammal emasligi ushbu kurs ishini bajarish uchun asos bo'lib xizmat qiladi. Zamonaviy talablarga javob beradigan va iqtisodiy jihatdan foydali texnologiyani ishlab chiqish zaruriyati mavjud. Kam oltingugurtli gazlarni adsorbtsiya usulida tozalash muammosi dunyo miqyosida keng o'rganilgan. Profesor J. Smit (2019) o'z tadqiqotlarida faollashtirilgan ko'mir asosidagi adsorbentlarning SO2 ni yutish qobiliyatini tadqiq qilib, ularning yuqori selektivligini isbotlagan. S. Lee (2021) esa MOF (Metal-Organic Frameworks) materiallarining gazlarni adsorbsiyalashdagi imkoniyatlarini o'rganib, ularning g'ovak tuzilmasi adsorbsiya jarayonining samaradorligini oshirishini ta'kidlagan. R. Garcia (2020) o'zining modellashtirish ishlari orqali adsorberdagi gaz taqsimotini va mass-transfer jarayonlarini tahlil qilib, optimal ish rejimlarini aniqlashga yordam bergan. V. Ivanov (2018) esa adsorbsion jarayonlarda kim ...