KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda O'zbekiston yalpi ichki mahsuloti (YAIM) 90 milliard AQSH dollaridan oshib, o'sish sur'ati 6.0% ni tashkil etdi [1]. Bu o'sishda kichik biznes subyektlarining hissasi beqiyosdir, chunki ularning mamlakat YAIMdagi ulushi 54.9% ga yetgan [2]. Kichik biznes sektorida band bo'lgan aholi soni 5.5 milliondan ortiq kishini tashkil etib, umumiy bandlikning 74% ini qamrab oladi [3]. 2024-yil boshiga kelib, O'zbekistonda ro'yxatdan o'tgan kichik tadbirkorlik subyektlari soni 500 mingdan oshdi, bu raqam 2020-yilga nisbatan 20% ga ko'pdir [2]. Xususan, so'nggi uch yilda kichik biznes tomonidan amalga oshirilgan eksport hajmi 8 milliard AQSH dollarini tashkil etib, umumiy eksportning qariyb 35% ini tashkil etdi [4]. Bu ko'rsatkichlar kichik biznesning nafaqat mamlakat iqtisodiy o'sishining harakatlantiruvchi kuchi, balki aholi bandligini ta'minlash va eksport salohiyatini oshirishdagi strategik ahamiyatini yaqqol ko'rsatadi. Mavjud iqtisodiy sharoitlarda kichik biznesning barqaror rivojlanishini ta'minlash, uning oldida turgan moliyaviy, institutsional va bozorga kirish muammolarini hal etish dolzarb vazifadir. Hozirda kichik biznes subyektlarining moliyaviy resurslarga kirish imkoniyatlari cheklanganligi, innovatsion texnologiyalarni joriy etishdagi qiyinchiliklar, kadrlarning malaka darajasi va infratuzilma bilan bog'liq muammolar mavjud. Bundan tashqari, global iqtisodiy o'zgarishlar va raqobatning kuchayishi sharoitida kichik biznesning raqobatbardoshligini oshirish, ularni tashqi bozorlarga integratsiya qilish mexanizmlarini ishlab chiqish zarurati ortmoqda. Ushbu kurs ishi ushbu murakkab masalalarni tizimli tahlil qilish, mavjud bo'shliqlarni aniqlash va ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish orqali kichik biznesning iqtisodiyotdagi rolini yanada oshirishga qaratilgan. Kichik biznesning iqtisodiyotdagi roli ko'plab xorijiy va mahalliy olimlar tomonidan keng o'rganilgan. Masalan, D. Birch (1987) o'z tadqiqotlarida kichik biznesning bandlikni yaratishdagi asosiy rolini ko'rsatib, AQSHda yangi ish o'rinlarining qariyb 80%i kichik korxonalar hissasiga to'g'ri kelishini isbotladi [5]. S. Shane (2003) innovatsiyalarni tadqiq qilishda tadbirkorlikning markaziy o'rin tutishini ta'kidlab, kichik biznesning yangi g'oyalar va texnologiyalarni bozorga olib kirishdagi muhim ahamiyatini nazariy jihatdan asosladi [6]. M. Porter (1990) raqobat nazariyasini ...