KURS ISHI

KIRISH So'nggi yillarda butun dunyo bo'ylab bolalar rivojlanishidagi nuqsonlar, xususan nutqiy rivojlanish buzilishlari soni sezilarli darajada oshmoqda. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma'lumotlariga ko'ra, 5 yoshgacha bo'lgan bolalarning qariyb 5-8% ida nutqiy rivojlanishning turli darajadagi nuqsonlari kuzatiladi [1]. O'zbekistonda esa O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligi (2023) ma'lumotlariga ko'ra, maktabgacha va maktab yoshidagi bolalar orasida nutqiy rivojlanishida nuqsoni bo'lgan bolalarning ulushi so'nggi besh yilda o'rtacha 1.5-2% ga oshgan holda, umumiy bolalar populyatsiyasining 7% ini tashkil etmoqda [2]. Bu ko'rsatkichlar nafaqat tibbiyot, balki pedagogika va maxsus pedagogika sohalarida ham ushbu muammoga chuqur e'tibor qaratish zarurligini ko'rsatadi, chunki nutqiy nuqsonlar bolaning umumiy rivojlanishiga, jumladan uning sensor idrokiga, kognitiv qobiliyatlariga va ijtimoiy moslashuviga bevosita ta'sir ko'rsatadi. Ushbu kurs ishi mavzusi aynan shu dolzarblik tufayli muhim ahamiyat kasb etadi, chunki ko'p tarmoqli maktab sharoitida nutqiy rivojlanishida nuqsoni bo'lgan bolalarni o'qitish va tarbiyalash jarayonida ularning sensor rivojlanish xususiyatlarini chuqur o'rganish va korreksiyalash zaruriyati mavjud. Nutqiy buzilishlar ko'pincha sensor idrokning buzilishi bilan bog'liq bo'lib, sensor integratsiya muammolari o'z navbatida nutqning shakllanishiga salbiy ta'sir ko'rsatadi [3]. Mavjud ta'lim tizimida nutqiy nuqsonli bolalarning sensor rivojlanishiga qaratilgan kompleks yondashuv va aniq metodikalar hali to'liq ishlab chiqilmaganligi, shuningdek, maxsus pedagoglar va logopedlarning bu boradagi bilim va ko'nikmalarini oshirish lozimligi kuzatiladi. Ushbu tadqiqot ushbu bo'shliqni to'ldirishga yordam beradi va samarali korreksion-pedagogik texnologiyalarni ishlab chiqishga xizmat qiladi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda bir qator taniqli olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Jumladan, **J. Ayres (1972)** o'zining "Sensor integratsiya va bola" nomli fundamental ishida sensor integratsiya nazariyasini ishlab chiqdi va uning rivojlanishdagi, xususan nutqiy rivojlanishdagi muhim rolini asosladi [4]. **L. Vygotskiy (1978)** o'zining sotsial-madaniy rivojlanish nazariyasida nutq va sensor idrokning o'zaro bog'liqligini, ularning yuqori psixik funksiyalar shakllanishidagi ahamiyatini ta'kidlagan [5]. * ...