KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning raqamlashtirishni tezlashtirish borasidagi tashabbuslari natijasida 2023-yilda mamlakatda raqamli iqtisodiyotning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 8.5% ga yetdi [1]. Bu ko'rsatkich 2021-yildagi 5.7% ga nisbatan sezilarli o'sishni anglatadi [1]. Xususan, davlat organlarining 90% dan ortiq xizmatlari raqamli platformalarga o'tkazildi [2], yirik davlat korxonalarida raqamli transformatsiya loyihalariga jami 1.2 milliard AQSH dollari miqdorida investitsiya jalb qilindi [3]. Global miqyosda esa, korporativ boshqaruvning raqamlashtirish bozori 2023-yilda 50.4 milliard AQSH dollarini tashkil etdi va 2030-yilga borib yillik o'rtacha 16.8% o'sish sur'ati bilan 150 milliard AQSH dollariga yetishi prognoz qilinmoqda [4]. Bu raqamlar korporativ boshqaruvda raqamli texnologiyalarni joriy etish nafaqat global tendensiya, balki O'zbekiston uchun ham iqtisodiy o'sish va samaradorlikni oshirishning asosiy omillaridan biri ekanligini ko'rsatadi. Bugungi shiddatli globallashuv va raqamli transformatsiya davrida korporativ boshqaruv tizimlarini modernizatsiya qilish strategik ahamiyat kasb etmoqda. An'anaviy boshqaruv usullari murakkab bozor sharoitlarida, axborot oqimining keskin oshishi va iste'molchi talablarining o'zgarishi sharoitida yetarli darajada samarali bo'lmay qolmoqda. O'zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan keng ko'lamli islohotlarga qaramay, korporativ boshqaruvda raqamli texnologiyalardan to'liq foydalanish, ma'lumotlar tahlilini qaror qabul qilish jarayonlariga integratsiya qilish, risklarni raqamli vositalar orqali boshqarish va shaffoflikni oshirish borasida hali hal etilmagan qator muammolar mavjud. Jumladan, kichik va o'rta biznes subyektlarida raqamli ko'nikmalar yetishmasligi, axborot xavfsizligi masalalari va raqamli loyihalarni moliyaviy asoslash mexanizmlarining takomillashmaganligi ushbu tadqiqot mavzusining dolzarbligini yanada oshiradi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon olimlari qatorida D. Tapscott (2016) blokcheyn texnologiyasining korporativ boshqaruvda shaffoflikni va ishonchni oshirishdagi rolini chuqur tahlil qilib, markazlashmagan avtonom tashkilotlar (DAO) modelini nazariy asoslab bergan [5]. R. Kaplan va D. Norton (2007) esa "Muvozanatli ko'rsatkichlar tizimi" (Balanced Scorecard) doirasida raqamli ko'rsatkichlar asosida strategik bosh ...