KURS ISHI

KIRISH Korporativ moliyaning xususiyatlari bugungi globallashuv sharoitida korxonalarning barqaror rivojlanishi va raqobatbardoshligini ta’minlashda hal qiluvchi ahamiyat kasb etmoqda. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning Farmoni bilan tasdiqlangan "O'zbekiston – 2030" strategiyasida yalpi ichki mahsulot hajmini 160 milliard AQSH dollariga yetkazish hamda iqtisodiyotda xususiy sektor ulushini 80% ga oshirish vazifasi belgilangan bo'lib [1], bu maqsadlarga erishishda korporativ moliyaviy boshqaruvning samaradorligi muhim rol o'ynaydi. Jahon bankining "Doing Business" hisobotiga ko'ra, O'zbekistonda tadbirkorlik subyektlari soni 2023-yilda 600 mingdan oshgan bo'lib [2], bu korxonalar tomonidan moliyaviy resurslarni jalb qilish, taqsimlash va nazorat qilish mexanizmlarini takomillashtirish zaruratini kuchaytiradi. Xususan, 2023-yilda O'zbekistonda korporativ qimmatli qog'ozlar bozorining hajmi 3 milliard AQSH dollarini tashkil etgan [3], bu esa korporativ moliya amaliyotlari, jumladan, investitsiyalarni baholash, moliyalashtirish manbalarini optimallashtirish va risklarni boshqarish masalalarining dolzarbligini yanada oshiradi. Ushbu mavzu, ayniqsa, O'zbekiston iqtisodiyotining modernizatsiya qilinishi va raqamlashtirish jarayonlarining faollashuvi fonida katta ahamiyat kasb etmoqda. Hozirgi kunda korxonalarning moliyaviy barqarorligini ta'minlash, investitsion jozibadorligini oshirish va global bozorga integratsiyalashishda moliyaviy xavflarni samarali boshqarish, kapitallashtirish strategiyalarini optimallashtirish va korporativ boshqaruv mexanizmlarini takomillashtirish kabi dolzarb muammolar to'liq hal etilmagan. Mavjud sharoitda, ayniqsa, kichik va o'rta biznes subyektlarining korporativ moliya vositalaridan foydalanish imkoniyatlari cheklangan bo'lib, bu ularning rivojlanishini sekinlashtirmoqda. Shu bilan birga, korporativ moliyaviy qarorlarni qabul qilishda axborot asimmetriyasi, moliyaviy resurslarning samarali taqsimlanishidagi kamchiliklar va institutsional infratuzilmaning yetarli darajada rivojlanmaganligi ham tadqiqotni talab etuvchi muhim muammolardandir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon olimlari tomonidan salmoqli ishlar qilingan. Masalan, Merton Miller (1958) va Franco Modigliani (1958) tomonidan ishlab chiqilgan Modigliani-Miller teoremalari kapital tuzilmasining firma qiymatiga ta'sirini o'rganib chiqib, ...