KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev rahbarligida olib borilayotgan keng ko'lamli iqtisodiy islohotlar natijasida mamlakatda tadbirkorlik faoliyati uchun qulay muhit yaratildi, bu esa korxonalarning pul tushumlari va foydasini oshirishga bevosita ta'sir ko'rsatmoqda. Xususan, 2023-yilda O'zbekistonda yalpi ichki mahsulot (YaIM) o'sish sur'ati 6.0% ni tashkil etdi [1], bu so'nggi yillardagi eng yuqori ko'rsatkichlardan biridir. Ushbu o'sishda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlarining hissasi sezilarli bo'lib, ular 2023-yilda YaIMning 56.6% ini ta'minladi [2]. Korxonalarning moliyaviy barqarorligi va rivojlanishidagi asosiy omil sifatida pul tushumlari hajmi va foyda ko'rsatkichlari alohida ahamiyat kasb etadi. Masalan, O'zbekiston bank tizimidagi kredit portfelining 2023-yil yakuni bo'yicha 20% ga oshishi [3] tadbirkorlik subyektlarining investitsiya faolligini va shunga mos ravishda ularning pul oqimlarini kengaytirishga bo'lgan ehtiyojini ko'rsatadi. Global miqyosda ham korxonalarning pul tushumlari va foydasi har qanday iqtisodiyotning tayanchi hisoblanadi. 2023-yilda jahon miqyosida transchegaraviy investitsiyalar hajmi 1.37 trillion AQSh dollariga yetdi [4], bu esa korxonalarning xalqaro bozorlardagi faolligi ortib borayotganini va ularning moliyaviy natijalari global iqtisodiyotga qanday ta'sir ko'rsatayotganini ko'rsatadi. Ushbu ko'rsatkichlar korxonalar daromadlarini optimallashtirish va samarali boshqarishning muhimligini yaqqol namoyon etadi. Hozirgi murakkab va o'zgaruvchan bozor sharoitlarida korxonalar uchun pul tushumlari va foydani oshirish mexanizmlarini doimiy ravishda takomillashtirib borish, raqobatbardoshlikni saqlab qolishning asosiy omiliga aylangan. Global iqtisodiyotdagi beqarorliklar, xomashyo narxlarining o'zgaruvchanligi, pandemiyadan keyingi tiklanish jarayonlari hamda texnologik inqilobning tezlashishi korxonalar moliyaviy faoliyatini rejalashtirish va boshqarishda yangi yondashuvlarni talab etmoqda. Masalan, yuqori inflyatsiya sharoitida (O'zbekistonda 2023-yilda 8.7% [5]) korxonalarning haqiqiy foydasini saqlab qolish, aylanma mablag'lar yetishmovchiligi muammosini hal etish va investitsiya jozibadorligini oshirish dolzarb vazifadir. Bundan tashqari, innovatsion texnologiyalarni joriy etish, raqamli transformatsiya va ESG (Ekologik, Ijtimoiy va Korporativ boshqaruv) tamoyillariga rioya qili ...