KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda O'zbekiston korxonalarida o'tkazilgan tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, ish vaqtining o'rtacha 25-30% samarasiz sarflanadi, bu esa milliy yalpi ichki mahsulotning 1.5-2% gacha yo'qotilishiga olib kelishi mumkin [1]. Global miqyosda esa, vaqtni samarasiz boshqarish sababli korxonalar har yili taxminan 400 milliard AQSh dollaridan ortiq zarar ko'radilar, bu esa umumiy ish unumdorligining 10-15% ga pasayishiga olib keladi [2]. Bu ko'rsatkichlar shuni ko'rsatadiki, vaqtni boshqarish masalasi nafaqat individual, balki korporativ va hatto milliy iqtisodiyot darajasida hal qilinishi lozim bo'lgan dolzarb muammodir. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarbdir, chunki raqamli transformatsiya va global raqobat sharoitida korxonalardan yuqori samaradorlik, innovatsiyalarga tez moslashish va resurslardan oqilona foydalanish talab etiladi. Vaqtni samarasiz boshqarish esa belgilangan muddatlarga rioya qilmaslik, loyiha xarajatlarining ortishi, xodimlar motivatsiyasining pasayishi, mijozlar qoniqishining kamayishi va pirovardida korxonaning bozor ulushini yo'qotishiga olib keluvchi jiddiy oqibatlarga ega [3]. Shuningdek, pandemiya davridagi masofaviy ishlash modeliga o'tish bilan vaqtni o'z-o'zini boshqarish ko'nikmalari yanada muhim ahamiyat kasb etdi, bu esa mavjud muammolarni yanada chuqurlashtirdi va yangi yechimlarni talab qildi. Vaqt menejmenti bo'yicha jahon miqyosida ko'plab tadqiqotlar olib borilgan va bu sohada fundamental nazariyalar ishlab chiqilgan. Misol uchun, Piter Draker (Peter Drucker) o'zining "Samarali menejer" asarida vaqtni boshqarishni unumdorlikning asosiy omili sifatida ta'kidlab, rahbarlar uchun vaqt auditini o'tkazish muhimligini ko'rsatib bergan [4]. Stiven Kovi (Stephen Covey) esa "Yuqori samarador insonlarning 7 ko'nikmasi" kitobida Eisenhauer matritsasini taqdim etib, vazifalarni muhimlik va dolzarblik bo'yicha ustuvorlashtirish modelini ishlab chiqqan [5]. Devid Allen (David Allen)ning GTD (Getting Things Done) metodologiyasi vazifalarni tizimli tashkil etish va boshqarish bo'yicha amaliy yondashuvni taklif etgan bo'lsa [6], Franchesko Chirillo (Francesco Cirillo) Pomodoro texnikasini yaratib, qisqa muddatli diqqatni jamlash orqali samaradorlikni oshirish usulini amaliyotga joriy etgan [7]. Ushbu olimlarning ishlari vaqt menejmentining nazariy asoslarini yaratish va amaliy usullarini ishlab chiqishda muhim rol o'ynagan. ...