KURS ISHI

KIRISH Mahalliy budjetlar budjet jarayoni bosqichlarini nazorat qilish bugungi kunda iqtisodiyot va boshqaruv sohasida dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. O'zbekiston Respublikasining 'Budjet kodeksi' 2013-yil 26-dekabrda qabul qilingan bo'lib [8], budjet jarayonining barcha bosqichlarida qonuniylik, shaffoflik va samaradorlikni ta'minlashni nazarda tutadi. 2024-yilda O'zbekiston Respublikasi Davlat budjeti daromadlari 270,3 trillion so'm, xarajatlari esa 281,4 trillion so'm miqdorida prognoz qilingani [9] ushbu mablag'larning mahalliy budjetlar darajasida to'g'ri taqsimlanishi va samarali ishlatilishini nazorat qilish zaruriyatini yanada oshiradi. Mahalliy budjetlar davlatning iqtisodiy va ijtimoiy vazifalarini amalga oshirishda muhim rol o'ynab, aholi turmush darajasini oshirish va hududlarning barqaror rivojlanishini ta'minlashga xizmat qiladi. Ularning shakllanishi va ijrosini nazorat qilishning samaradorligi davlat moliyasining barqarorligiga bevosita ta'sir ko'rsatadi. Ushbu mavzu, ayniqsa, ma'muriy-hududiy birliklarning moliyaviy mustaqilligi va mas'uliyatini oshirishga qaratilgan islohotlar doirasida alohida ahamiyatga ega. Mahalliy budjetlar budjet jarayonini nazorat qilishda yuzaga kelayotgan muammolar, jumladan, mablag'larning maqsadsiz ishlatilishi, shaffoflikning yetishmasligi va nazorat mexanizmlarining zaifligi hududlarning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Shuningdek, zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanish darajasi, nazorat organlari xodimlarining malakasi va jamoatchilik nazoratining ishtiroki kabi omillar ham mahalliy budjet nazorati samaradorligini belgilovchi muhim masalalardan hisoblanadi. Mazkur holatlar ushbu tadqiqot mavzusining dolzarbligini va uning chuqur ilmiy tahlilga muhtojligini ko'rsatadi. Budjet nazorati va mahalliy budjetlar boshqaruvi masalalari ko'plab mahalliy va xorijiy olimlar tomonidan o'rganilgan. I. Abdullayev o'z tadqiqotlarida budjet tizimi va budjet jarayonining nazariy asoslarini tahlil qilgan [1]. H. Barth budjetlashtirish va davlat sektoridagi moliyaviy boshqaruv jihatlarini atroflicha ko'rib chiqqan [2]. R. G'ulomov budjet jarayonining huquqiy asoslarini o'rgangan [4], S. Jo'rayev esa davlat moliyasini boshqarish masalalariga e'tibor qaratgan [5]. D. Mirzayev budjet nazoratining zamonaviy usullarini, O. Nazarov esa davlat budjeti ijrosi nazoratining samaradorligini tah ...