KURS ISHI

KIRISH Jahon maishiy elektr asboblar bozori hajmi 2023-yilda 274,5 milliard dollarni tashkil etib [1], 2030-yilga kelib esa yillik o'rtacha 6,7% o'sish sur'ati bilan 425 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [2]. O'zbekistonda esa, O'zR Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda maishiy texnika ishlab chiqarish hajmi 25 trln so'mni tashkil etib [3], ushbu sohada faoliyat yurituvchi korxonalar soni yil sayin ortib bormoqda. Aholining xarid qobiliyatining oshishi va zamonaviy texnologiyalarga bo'lgan talabning ortishi natijasida maishiy elektr asboblariga bo'lgan ehtiyoj tobora kuchayib bormoqda, bu esa ushbu mahsulotlarning dizayniga, ayniqsa foydalanuvchi bilan bevosita aloqada bo'ladigan tutqichlarining ergonomik xususiyatlariga alohida e'tibor qaratishni talab qiladi. Bugungi kunda iste'molchilar nafaqat mahsulotning funksionalligi va samaradorligiga, balki uning foydalanish qulayligi, xavfsizligi va estetik jihatlariga ham katta e'tibor qaratmoqdalar. Xususan, dazmollar va changyutgichlar kabi kundalik hayotda faol qo'llaniladigan elektr asboblarining tutqich dizayni foydalanuvchining umumiy tajribasi va asbobdan foydalanish samaradorligiga bevosita ta'sir ko'rsatadi. Noto'g'ri dizayn qilingan tutqichlar charchoq, noqulaylik, hatto jarohatlarga olib kelishi mumkin bo'lib, bu mahsulotning bozordagi raqobatbardoshligini pasaytiradi. Shu sababli, maishiy elektr asboblarining, jumladan, dazmol va changyutgichlarning tutqichlari dizaynini ergonomika tamoyillari asosida takomillashtirish dolzarb vazifa hisoblanadi. Ergonomik dizayn sohasida bir qator yetuk xalqaro olimlar muhim tadqiqotlar olib borganlar. Misol uchun, E. Grandjean (1988) o'zining "Fitting the Task to the Man" nomli fundamental asarida ish joyi va uskunalar dizaynining inson fiziologiyasi va psixologiyasiga ta'sirini atroflicha o'rganib, ergonomika tamoyillarini keng yoritib bergan [5]. Karl Kroemer (1997) esa "Engineering Physiology: Bases of Human Factors Engineering/Ergonomics" kitobida inson tanasining o'lchamlari va harakatlarini hisobga olgan holda mahsulot dizaynini optimallashtirish bo'yicha amaliy usullarni taklif qilgan [6]. Shu bilan birga, Don Norman (2013) o'zining "The Design of Everyday Things" asarida foydalanuvchi tajribasi (UX) va dizaynning kognitiv jihatlariga e'tibor qaratib, mahsulotlardan foydalanish qulayligini oshirish mexanizml ...