KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda maishiy elektr asboblar bozori hajmi 2023-yilda 1,5 milliard AQSh dollaridan oshgani va yillik o'sish sur'ati 12% ni tashkil etgani O'zR Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi ma'lumotlarida qayd etilgan [1]. Global miqyosda esa maishiy texnika bozori 2024-yilda 600 milliard AQSh dollariga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa ushbu sohaning iqtisodiyotdagi muhim o'rnini ko'rsatadi [2]. Zamonaviy iste'molchilar nafaqat funksional, balki foydalanishga qulay, xavfsiz va ergonomik jihatdan mukammal mahsulotlarga intilmoqdalar [3]. Shu sababli, maishiy elektr asboblari, xususan, dazmol va changyutgich tutqichlari dizaynini ergonomika tamoyillari asosida takomillashtirish nafaqat mahsulot raqobatbardoshligini oshiradi, balki foydalanuvchilarning sog'lig'i va farovonligini ta'minlashda ham hal qiluvchi ahamiyatga ega. Aksariyat maishiy asboblar uzoq vaqt davomida muntazam ravishda ishlatilishi tufayli, ularning ergonomik dizayni qo'l-bilak jarohatlari, charchoq va noqulaylikni kamaytirishda muhim rol o'ynaydi. Ushbu mavzu bugungi kunda juda dolzarbdir, chunki noto'g'ri ergonomik dizayn sog'liq muammolariga olib kelishi, ish unumdorligini pasaytirishi va hatto mahsulotdan foydalanishdan qoniqmaslikka sabab bo'lishi mumkin [5]. Hozirgi kunda bozorda mavjud bo'lgan dazmol va changyutgichlarning ko'plab modellarida tutqich dizayniga yetarli e'tibor berilmagani kuzatiladi. Bu esa foydalanuvchilarning tez charchashiga, bilakda og'riq paydo bo'lishiga va umumiy foydalanuvchi tajribasining yomonlashishiga olib keladi [6]. O'zbekiston sharoitida, asosan, import qilinadigan maishiy texnikada ergonomika standartlariga har doim ham to'liq rioya qilinmaydi, mahalliy ishlab chiqaruvchilarda esa bu yo'nalishdagi tadqiqotlar va amaliyotlar yetarli emas [7]. Bu esa mahalliy bozor uchun optimallashtirilgan, o'ziga xos antropometrik ko'rsatkichlarga mos keladigan va madaniy jihatdan qulay dizayn yechimlarini ishlab chiqish zaruratini keltirib chiqarmoqda. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon olimlari tomonidan ko'plab tadqiqotlar o'tkazilgan. Masalan, N.N. Korotkov (1987) o'z tadqiqotlarida inson va mashina tizimining o'zaro ta'siri nazariyasini ishlab chiqdi va ish joyini ergonomik jihatdan optimallashtirish prinsiplarini asoslab berdi [8]. E. Grandjean (1988) "Ergonomics in Computerized Offices" nomli asarida ish muhitini inson salomatligi va s ...