KURS ISHI

KIRISH Maishiy elektr asboblarining global bozori hajmi 2023-yilda 600 milliard dollarni tashkil etdi va 2030-yilga borib yillik 6.5% o‘sish sur’ati bilan 930 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. O‘zbekiston Respublikasida maishiy texnika ishlab chiqarish hajmi 2023-yilda 2022-yilga nisbatan 15% ga oshib, 12 trillion so‘mni tashkil etdi [2]. Xususan, elektr dazmollar va changyutgichlar segmentida ichki bozor talabi sezilarli darajada o‘sib bormoqda. Masalan, 2023-yilda O‘zbekistonda 1.5 million dona elektr dazmol va 800 ming dona changyutgich ishlab chiqarilgan yoki import qilingan [3]. Biroq, ushbu asboblarning dizayniga, ayniqsa, tutqichlarining ergonomik xususiyatlariga e’tibor hali ham yetarli emas. Natijada, mahsulotlardan foydalanishda noqulayliklar, charchoq va hatto salomatlik muammolari yuzaga kelishi mumkin, bu esa foydalanuvchi tajribasiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi va brendga bo‘lgan ishonchni pasaytiradi. Ushbu kurs ishi maishiy elektr asboblarining, xususan, dazmol va changyutgich tutqichlari dizaynining ergonomik jihatdan takomillashtirilishiga qaratilgan bo‘lib, hozirgi kunda ushbu sohada bir qator hal etilmagan muammolar mavjud. Global miqyosda iste’molchilarning sog‘lom turmush tarzi va qulaylikka bo‘lgan talablari ortib bormoqda, bu esa mahsulot dizaynida ergonomikaga ustuvor ahamiyat berishni taqozo etadi. O‘zbekistonda esa ichki ishlab chiqaruvchilar orasida ergonomik dizayn prinsiplarini tatbiq etish darajasi hali ham past. Bu, o‘z navbatida, ichki bozorda raqobatbardoshlikni oshirish va eksport salohiyatini yuksaltirish uchun muhim to‘siq bo‘lib xizmat qiladi. Foydalanuvchi ehtiyojlariga mos keladigan, estetik va funksional jihatdan mukammal tutqichlar dizaynini yaratish, mahsulotlarning umumiy qadrini oshiradi va bozor ulushini kengaytirishga xizmat qiladi. Ergonomika sohasida dunyo miqyosida ko‘plab yetakchi olimlar tadqiqotlar olib borgan va qator nazariy hamda amaliy ishlanmalarni taqdim etgan. Donald Norman (1988) o‘zining "The Design of Everyday Things" nomli asarida mahsulot dizaynida foydalanuvchi psixologiyasi va kognitiv ergonomika tamoyillarining muhimligini ko‘rsatib bergan, xususan, tutqichlar dizaynida intuitivlik va tabiiylikni ta’minlash zarurligini ta’kidlagan [4]. Niels Diffrient (1983) "Humanscale" seriyasida inson tanasining antropometrik ma’lumotlariga asoslangan holda mahsulot dizayni uchun amaliy ko ...