KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda 2023-2024 o'quv yilida umumta'lim maktablari soni 10 mingdan oshib, ularda 6,5 milliondan ortiq o'quvchi tahsil olgan [1]. Bu o'quvchilarning umumiy o'zlashtirish ko'rsatkichlarida matematika fanining muhim o'rni bor bo'lib, PISA xalqaro baholash dasturida O'zbekistonning 2022-yilgi natijalariga ko'ra, matematika bo'yicha o'rtacha ball 368 ni tashkil etgan [2]. Ushbu ko'rsatkich rivojlangan mamlakatlardagi o'rtacha ball (494 ball) dan ancha past bo'lib, ta'lim sifatini oshirish, ayniqsa, matematika fanini o'qitish metodikasini takomillashtirish zaruratini ko'rsatmoqda. Xususan, geometriya kursida uchburchak tomonlari va burchaklari orasidagi munosabatlar mavzusini o'zlashtirish o'quvchilarning fazoviy tasavvuri, mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirishda, shuningdek, keyingi bosqichlarda muhandislik, arxitektura, informatika kabi yo'nalishlarda muvaffaqiyatli o'qishlari uchun asos bo'ladi. Mavzuning noto'g'ri o'qitilishi keyingi murakkab tushunchalarni o'zlashtirishda jiddiy to'siqlarni yuzaga keltirishi mumkin. Ushbu mavzu bugungi kunda, ayniqsa, STEAM ta'lim yondashuvlari tobora kengayib borayotgan bir sharoitda yanada ahamiyatlidir. Global miqyosda STEAM ta'lim bozorining hajmi 2023-yilda 204,4 milliard AQSH dollarini tashkil etgan va 2028-yilga borib bu ko'rsatkich 340 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [3]. Bunday sharoitda uchburchak geometriyasi kabi fundamental tushunchalarni chuqur o'zlashtirish nafaqat akademik muvaffaqiyat, balki o'quvchilarning kelajakda innovatsion sohalarda raqobatbardosh kadrlar bo'lib yetishishlari uchun ham muhimdir. Mavjud o'quv dasturlarida uchburchak tomonlari va burchaklari orasidagi munosabatlar mavzusi an'anaviy yondashuvlar asosida, ko'pincha nazariy ma'lumotlarni yod olishga urg'u berilgan holda o'qitiladi. Bu esa o'quvchilarning mavzuga bo'lgan qiziqishini pasaytirib, amaliy ko'nikmalarni shakllantirishda yetishmovchiliklarga olib kelmoqda. Natijada, o'quvchilar bu tushunchalarni real hayot muammolarini yechishda qo'llashda qiyinchiliklarga duch kelmoqdalar, bu esa ularning ijodiy va tanqidiy fikrlash qobiliyatlarining rivojlanishiga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon miqyosida ko'plab tadqiqotlar olib borilgan. Jean Piaget (1970) [5] bolalar rivojlanish psixologiyasi sohasida geometrik tushunchalarni o'zlashtirish jarayonlarini, ayniqsa, ...