KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda aholining 35% dan ortig‘ini 18 yoshgacha bo‘lgan yoshlar tashkil etadi [1]. Bu ko‘rsatkich mamlakat aholisining yarmidan ko‘pi yoshlardan iborat bo‘lgan rivojlanayotgan davlatlar safida turishini ko‘rsatadi. Yoshlarning taʼlim-tarbiyasi nafaqat individual muvaffaqiyatlariga, balki jamiyatning umumiy rivojlanishiga ham bevosita taʼsir ko‘rsatadi. So‘nggi besh yilda mamlakatda taʼlim sifatini oshirishga qaratilgan investitsiyalar hajmi qariyb 3 barobar oshib, yillik davlat budjetining 20% dan ortig‘i mazkur sohaga yo‘naltirilmoqda [2]. Shunga qaramay, xalqaro PISA baholash dasturlari natijalariga ko‘ra, O‘zbekiston o‘quvchilarining o‘qish savodxonligi bo‘yicha o‘rtacha ko‘rsatkich 400 balldan past bo‘lib, bu OECD mamlakatlari o‘rtachasidan ancha pastdir [3]. Bunday holat, taʼlim-tarbiya jarayoniga maktab, oila va mahalla kabi ijtimoiy institutlarning hamkorlikdagi yondashuvini yanada mustahkamlash zaruratini ko‘rsatadi. Xususan, 2023-yilda o‘tkazilgan so‘rovnomalar natijasiga ko‘ra, ota-onalarning 60% i maktab bilan muloqot darajasini yetarli emas deb hisoblaydi, mahallalar esa yoshlar bilan ishlashda metodologik yordamga muhtojligini bildirmoqda [4]. Ushbu bo‘shliqlar taʼlim-tarbiya samaradorligini oshirish maqsadida ushbu uch muhim elementning uyg‘unlashgan konsepsiyasini ishlab chiqish va joriy etishga bo‘lgan ehtiyojni oshiradi. Taʼlim-tarbiya samaradorligini oshirish nafaqat taʼlim muassasalarining masʼuliyati, balki butun jamiyatning ustuvor vazifasidir. Bugungi kunda yoshlar duch kelayotgan axborot xurujlari, qadriyatlar inqirozi va deviant xulq-atvorning ortib borayotgan holatlari [5], maktab, oila va mahalla o‘rtasidagi hamkorlikni yanada dolzarb qiladi. Masalan, O‘zbekiston Respublikasi Ichki Ishlar Vazirligi maʼlumotlariga ko‘ra, voyaga yetmaganlar tomonidan sodir etilgan huquqbuzarliklar soni so‘nggi ikki yilda 10% ga oshgan [6]. Bu esa, faqatgina rasmiy taʼlim tizimi doirasida emas, balki oila va mahallaning tarbiyaviy taʼsirini ham faollashtirish zarurligini ko‘rsatadi. Hozirgi kunda mavjud qonunchilik hujjatlari va dasturlarida maktab, oila va mahallaning hamkorligi umumiy tarzda belgilangan bo‘lsa-da, ularning o‘zaro samarali faoliyatini taʼminlaydigan yagona, tizimli va ilmiy asoslangan konsepsiya yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Natijada, har bir institut o‘z doirasida ishlashga moyil bo‘lib, yoshlarning har tomonla ...