KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda 2023-2024 o‘quv yilida umumta’lim maktablarida matematika fanini o‘qitish samaradorligini oshirish bo‘yicha amalga oshirilgan islohotlar natijasida o‘quvchilarning fazoviy tasavvur va mantiqiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Xususan, Geometriya kursidagi “Tortburchaklar mavzusi”ni o‘zlashtirish darajasi 2022-yilga nisbatan 2023-yilda o‘rtacha 7% ga yaxshilangani qayd etilgan bo‘lsa-da [1], TIMSS (Trends in International Mathematics and Science Study) 2023 tadqiqotlarining dastlabki natijalariga ko‘ra, o‘zbekistonlik o‘quvchilarning fazoviy geometriya bo‘yicha o‘rtacha ko‘rsatkichlari xalqaro o‘rtachadan 12 ballga pastligicha qolmoqda [2]. Bu ko‘rsatkich o‘quvchilarda abstrakt tushunchalarni vizualizatsiya qilish va manipulatsiya qilish qobiliyatlarida hali ham ma’lum kamchiliklar mavjudligini ko‘rsatadi. Maktab o‘quv dasturlarida geometriya, xususan tortburchaklar kabi asosiy shakllarni o‘qitishda an’anaviy usullarning ustunligi, interfaol metodlar va zamonaviy texnologiyalardan yetarlicha foydalanilmasligi, shuningdek, amaliyot va nazariyaning integratsiyasida bo‘shliqlar mavjudligi bu vaziyatni yanada murakkablashtirmoqda. Mazkur kurs ishi maktabda “Tortburchaklar mavzusini o‘qitish metodikasi”ni takomillashtirish zaruratini chuqur asoslaydi. Chunki geometrik bilimlar nafaqat matematik ko‘nikmalarni shakllantirishda, balki muhandislik, arxitektura, dizayn va IT kabi sohalarda ham fundamental ahamiyatga ega. Bolalarda kognitiv rivojlanish jarayonida fazoviy tasavvurni shakllantirish, ularning tanqidiy fikrlash va muammolarni yechish qobiliyatlarini oshirishda tortburchaklar kabi oddiy shakllarni chuqur o‘zlashtirish muhim poydevor hisoblanadi. Bugungi kunda mavjud darsliklar va metodik qo‘llanmalar ba’zan mavzuni yodlashga undovchi, interfaol elementlardan xoli bo‘lib, o‘quvchilarning ichki motivatsiyasini pasaytirmoqda. PISA (Programme for International Student Assessment) 2022 natijalariga ko‘ra, o‘zbekistonlik o‘quvchilarning real hayotiy vaziyatlarda matematik bilimlarni qo‘llash ko‘rsatkichlari global o‘rtacha ko‘rsatkichdan 10% ga past ekani [3], aynan metodika sohasida innovatsion yondashuvlarga ehtiyoj borligini ko‘rsatadi. Shu sababli, mazkur tadqiqot tortburchaklar mavzusini o‘qitishda mavjud bo‘shliqlarni aniqlash, xalqaro ilg‘or tajribalarni o‘rganish va ularni O‘zbekiston sharoitiga ...