KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda 2023-yil yakuniga ko'ra, maktabgacha ta'lim muassasalariga qamrab olingan bolalar soni 77.2% ga yetdi, bu ko'rsatkich 2017-yildagi 27.7% dan sezilarli o'sishni ko'rsatadi [1]. Ushbu raqam mamlakatda maktabgacha ta'limga berilayotgan e'tiborning kuchayganligidan dalolat beradi va shu bilan birga, 3 yoshdan 7 yoshgacha bo'lgan bolalarning psixologik rivojlanish xususiyatlarini chuqur o'rganish zaruratini keltirib chiqaradi. Global miqyosda esa, 2022-yilda bolalarni erta rivojlantirishga yo'naltirilgan bozor hajmi 248.5 milliard dollarni tashkil etib, 2032-yilga borib 500 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa ushbu sohadagi ilmiy tadqiqotlar va innovatsiyalarga bo'lgan talabning yuqoriligini ko'rsatadi [2]. Maktabgacha yosh davri shaxs shakllanishida hal qiluvchi ahamiyatga ega bo'lib, bu davrda kognitiv, emotsional, ijtimoiy va nutqiy rivojlanishning poydevori qo'yiladi. Shu sababli, ushbu yosh toifasidagi bolalar psixologiyasini har tomonlama tahlil qilish, ularning optimal rivojlanishini ta'minlash uchun ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning muhim omillaridan biridir. Bugungi kunda maktabgacha tarbiya tizimida bolalarning individual psixologik xususiyatlarini hisobga olgan holda differensial ta'lim yondashuvlarini joriy etish, ularning ijodiy va tanqidiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish hamda ijtimoiy-emotsional intellektini shakllantirish dolzarb vazifalardan sanaladi. Jumladan, "O'zbekiston – 2030" strategiyasida maktabgacha ta'lim sifatini oshirish va bolalarning maktabga tayyorgarlik darajasini yaxshilash ustuvor yo'nalish sifatida belgilangan [3]. Bu esa ushbu davr psixologik xususiyatlarini tizimli o'rganishni, mavjud muammolarga yechim topishni va zamonaviy ta'lim dasturlarini ilmiy asosda takomillashtirishni talab etadi. Maktabgacha yoshdagi bolalarda uchraydigan rivojlanishdagi kechikishlar, xulq-atvor muammolari yoki ijtimoiy adaptatsiya qiyinchiliklari kabi masalalar ham o'z vaqtida aniqlanib, korreksion-rivojlantiruvchi yordam ko'rsatish orqali kelajakdagi salbiy oqibatlarning oldini olish mumkin. Shu bois, maktabgacha yosh davri psixologiyasini chuqur tadqiq qilish nafaqat bolalar, balki jamiyatning umumiy farovonligi uchun ham katta ahamiyat kasb etadi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon psixologiyasida ko'plab fundamental tadqiqotlar amalga oshi ...