KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasida maʼmuriy huquqbuzarliklar soni soʻnggi besh yilda sezilarli darajada oʻzgardi, masalan, Ichki ishlar vazirligi maʼlumotlariga koʻra, 2023-yilda 2022-yilga nisbatan maʼmuriy huquqbuzarliklar soni 12% ga oshgan boʻlsa [1], maʼmuriy jarimalar summasi 2022-yilda qariyb 1,5 trillion soʻmga yetgan [2]. Bu koʻrsatkichlar maʼmuriy javobgarlikka oid qonunchilik va huquqni qoʻllash amaliyotini doimiy ravishda takomillashtirish zaruratini koʻrsatadi. Global miqyosda esa, BMTning Narkotiklar va jinoyatchilik boʻyicha idorasi (UNODC) maʼlumotlariga koʻra, butun dunyo boʻylab maʼmuriy qonunbuzarliklar umumiy jinoyatchilikning 60-70% ini tashkil etib, ijtimoiy tartib va huquqiy xavfsizlikka salbiy taʼsir koʻrsatadi [3]. Ushbu raqamlar maʼmuriy huquqbuzarliklarning yuridik xususiyatlarini chuqur oʻrganish va ularning oldini olish mexanizmlarini takomillashtirish dolzarb vazifa ekanligini tasdiqlaydi. Maʼmuriy huquqbuzarliklar bilan bogʻliq muammolar, jumladan, ularning kvalifikatsiyasidagi qiyinchiliklar, aybdorlik shakllarini aniqlashdagi noaniqliklar va protsessual muddatlarga rioya qilmaslik kabi kamchiliklar qonuniylik va adolat tamoyillariga putur yetkazadi. Mavjud qonunchilikdagi ayrim boʻshliqlar va huquqni qoʻllash amaliyotidagi turlicha yondashuvlar fuqarolarning huquqlari buzilishiga olib kelishi hamda davlat organlariga nisbatan ishonchsizlikni keltirib chiqarishi mumkin. Shuningdek, maʼmuriy huquqbuzarliklar ijtimoiy munosabatlarga, iqtisodiyotga va fuqarolarning farovonligiga bevosita salbiy taʼsir koʻrsatadi, bu esa ularning yuridik mohiyatini har tomonlama tadqiq etishni va samarali yechimlarni taklif etishni taqozo etadi. Mavzuning oʻrganilganlik darajasi boʻyicha xalqaro ilmiy adabiyotlarda maʼmuriy huquqbuzarlik nazariyasi va amaliyoti keng tadqiq qilingan. Masalan, D. Dyuri (D. Duri, 2015) oʻz tadqiqotlarida maʼmuriy javobgarlikning umumiy nazariy asoslarini ishlab chiqib, delikt qobiliyati tushunchasiga chuqur eʼtibor qaratgan [4]. J. Braun (J. Brown, 2017) maʼmuriy huquqbuzarliklarning xalqaro huquqiy meʼyorlar bilan qiyosiy tahlilini amalga oshirgan va turli davlatlardagi huquqni qoʻllash amaliyotidagi umumiy tendensiyalarni aniqlagan [5]. R. Dikson (R. Dickson, 2019) maʼmuriy jarayon huquqining fundamental prinsiplarini oʻrganib, protsessual muddatlar va ularning huquqiy oqibatlariga alohida toʻxtalgan [6]. M. Teyl ...