KURS ISHI

KIRISH Jahon masofaviy ta'lim bozori hajmi 2023-yilda 340 milliard dollarni tashkil etib, 2030-yilga borib 1 trillion dollardan oshishi kutilmoqda [1]. Bu o'sish tendensiyasi, ayniqsa, axborot texnologiyalari sohasida, masofaviy o'qitishning jadal rivojlanishidan dalolat beradi. O'zbekistonda esa, oliy ta'lim muassasalarida masofaviy ta'lim shakliga o'tgan talabalar soni 2020-yildan beri 4 baravarga oshib, 2023-yilda 200 mingdan ortiq kishini tashkil etdi [2]. Xususan, informatika yo'nalishlarida masofaviy ta'lim platformalari orqali dars berish amaliyoti kengayib bormoqda, bu esa respublikada raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan strategik maqsadlar bilan bevosita bog'liq [3]. Masofaviy o'qitish orqali sifatli informatika ta'limini keng joriy etish, bir tomondan, kadrlar tayyorlash samaradorligini oshirish imkonini bersa, ikkinchi tomondan, uning salbiy jihatlarini o'rganish va bartaraf etish masalasi dolzarb bo'lib qolmoqda. Ushbu mavzu, ayniqsa, pandemiyadan keyingi davrda global miqyosda ta'lim tizimlarining raqamli transformatsiyasi sharoitida yanada dolzarblashdi. Masofaviy o'qitish, o'rganish jarayoniga moslashuvchanlik va qulaylik olib kirsa-da, uning informatika ta'limiga ta'siri, ayniqsa, amaliy ko'nikmalarni shakllantirish, talabalar motivatsiyasini saqlash va axborot xavfsizligini ta'minlash borasida jiddiy muammolarni keltirib chiqarmoqda. Raqamli tafovut (digital divide) masalasi ham ushbu kontekstda muhim ahamiyat kasb etadi, chunki barcha talabalar bir xil darajadagi texnik imkoniyatlarga va internetga kirish imkoniyatiga ega emas [4]. Mazkur kurs ishi masofaviy informatika ta'limining ushbu ijobiy va salbiy jihatlarini chuqur tahlil qilib, mavjud muammolarga yechim topish va kelajak uchun strategik tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan. Masofaviy o'qitishning informatika ta'limiga ta'siri masalasi jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan tadqiq etilgan. Masalan, Michael Moore (1989) "Tranzaksiyaviy masofa" nazariyasini ishlab chiqib, masofaviy ta'limda o'qituvchi va talaba o'rtasidagi psixologik masofani minimallashtirish muhimligini ko'rsatdi [5]. Tony Bates (2015) o'zining "Teaching in a Digital Age" asarida turli texnologiyalar yordamida sifatli onlayn kurslarni loyihalashtirish va amalga oshirish metodologiyalarini taklif etdi [6]. Clayton Christensen (2008) "innovatsiyalarni buzish" nazariyasini ta'limga tatbiq qilib, m ...