KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda erta yoshdagi bolalar orasida noto‘g‘ri ovqatlanish bilan bog‘liq muammolar, xususan, ortiqcha vazn va semizlik holatlari so‘nggi besh yilda 18% ga oshganligi qayd etilgan [1]. Milliy statistika ma’lumotlariga ko‘ra, 6-10 yoshli bolalarning 25% dan ortig‘i yetarli jismoniy faollikka ega emas, bu esa ularning sog‘lig‘iga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda [2]. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) hisobotlariga ko‘ra, bolalar va o‘smirlar orasida sog‘lom turmush tarziga rioya qilmaslik oqibatida yuzaga keladigan surunkali kasalliklar global miqyosda 30% ga yetgan, bu ko‘rsatkich O‘zbekistonda ham xavotirli darajada o‘sib bormoqda [3]. Shuningdek, boshlang‘ich ta’lim yoshidagi bolalarda noto‘g‘ri gigiyena ko‘nikmalari tufayli yuqumli kasalliklar tarqalishi umumiy kasallanishlar ichida 15% ni tashkil etadi [4]. Ushbu statistik ma’lumotlar bolalarda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish masalasining nafaqat tibbiy, balki pedagogik jihatdan ham dolzarb ekanligini ko‘rsatadi. Mavjud tadqiqotlar va amaliyot shuni ko‘rsatmoqdaki, bolalarda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish jarayonlari ko‘pincha qisqa muddatli kampaniyalar bilan cheklanib qolmoqda, kompleks va tizimli pedagogik yechimlar yetarli darajada taklif etilmayapti. Maktabgacha va boshlang‘ich ta’lim muassasalarida bu boradagi dasturlar ko‘pincha yuzaki bo‘lib, bolalarning yosh xususiyatlarini, psixologik ehtiyojlarini va mahalliy madaniy kontekstni to‘liq hisobga olmaydi. Shuningdek, ota-onalar va o‘qituvchilar o‘rtasida bu mavzudagi hamkorlik darajasi past bo‘lib qolmoqda, bu esa bolalarda mustahkam sog‘lom odatlarni rivojlantirishga to‘sqinlik qilmoqda. Natijada, bolalik davrida shakllanmagan sog‘lom turmush tarzi ko‘nikmalari ularning kelajakdagi hayotida surunkali kasalliklar rivojlanishiga va ijtimoiy moslashuv muammolariga olib kelishi mumkin. Shu bois, ushbu tadqiqot bolalarda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishning pedagogik mexanizmlarini chuqur o‘rganish va amaliy takliflar ishlab chiqish zaruratini taqozo etadi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi tahliliga ko‘ra, xalqaro miqyosda sog‘lom turmush tarzi tushunchasi va uning bolalar rivojlanishidagi o‘rni bo‘yicha ko‘plab tadqiqotlar o‘tkazilgan. Masalan, J. Vygotsky (1978) ijtimoiy-madaniy rivojlanish nazariyasi doirasida bolaning atrof-muhit bilan o‘zaro munosabati orqali sog‘lom odatlarni o‘zlashtirishini ta’kidlagan [5 ...